Najnowsze badanie Fundacji THINK! ujawnia wyraźny zwrot młodych Polaków ku stabilizacji. Choć nie brakuje im ambicji, a sztuczna inteligencja jest dla nich oczywistym narzędziem pracy, kumulacja kryzysów ostatnich lat i tempo zmian technologicznych wzmacniają w nich potrzebę bezpieczeństwa. Dlatego rośnie zainteresowanie etatem, a kluczowe stają się kompetencje miękkie, których AI nie jest w stanie zastąpić.
Najważniejsze wnioski z raportu:
- Pragmatyczny zwrot ku etatowi: odsetek młodych preferujących pracę najemną wzrósł z 28% w 2022 roku do 35% obecnie, kosztem planów związanych wyłącznie z prowadzeniem własnego biznesu.
- Paradoks sztucznej inteligencji: aż 75% badanych widzi w AI zagrożenie dla rynku pracy ogółem, ale tylko 38% obawia się o swój własny zawód. W wypowiedziach otwartych lęk przed utratą pracy z powodu AI deklaruje mniej niż 1%.
- Oczywista technologia: ponad 80% młodych używa nowych technologii jako codziennych narzędzi, traktując kompetencje cyfrowe jako oczywistość plasującą się na dole listy pożądanych umiejętności.
- W stronę odporności psychicznej: kompetencje, których młodym brakuje najbardziej, to radzenie sobie ze stresem (46%), kreatywność oraz zarządzanie czasem (po 44%).
Ambicje skrojone na czasy niepewności
Młodzi Polacy rozpoczynają dziś aktywność zawodową w warunkach ciągłej zmienności. Doświadczenia pandemii, niepewności geopolitycznej oraz inflacji nałożyły się na rewolucję technologiczną. Efekt? Choć co trzeci młody człowiek (31%) wciąż marzy o prowadzeniu firmy i zatrudnianiu innych, drastycznie rośnie potrzeba stabilizacji. Swoje aspiracje młodzi przekuwają w konkretne, zróżnicowane działania: przyszli przedsiębiorcy gromadzą kapitał, podczas gdy kandydaci na pracowników najemnych inwestują w edukację i budowanie silnego CV.
Z naszego badania wyłania się obraz pokolenia, które nie pozostaje bierne wobec dynamicznych zmian. Młodzi są wnikliwymi obserwatorami rzeczywistości i aktywnie poszukują narzędzi, źródeł wiedzy i wsparcia, dzięki czemu będą mogli rozwijać swoją karierę zgodnie z potrzebami i potencjałem osobistym. Nowe technologie, w tym AI, są dla nich oczywiste, jednak mówią wprost: sztuczna inteligencja nie będzie decydować o ich przyszłości - Anna Bichta, prezeska Fundacji Think!
Asystent myślenia, nie strategiczny decydent
Stosunek młodych do sztucznej inteligencji daleki jest od naiwnego zachwytu. AI pełni dziś rolę „osobistego asystenta”: służy do wyszukiwania informacji (49%), nauki (46%) czy pisania tekstów (64%). Młodzi stawiają jednak wyraźną granicę co do zakresu pracy delegowanej technologiom - chętnie oddadzą rutynowe zadania, ale nie pozwolą wyręczać się w podejmowaniu strategicznych decyzji - zaledwie 42% zaufałoby rekomendacjom AI w ważnych wyborach zawodowych, a aż 84% uważa, że to ich własne kompetencje decydują o sukcesie.
Pytani, jak AI zmieniła ich życie, młodzi najczęściej wymieniają szybszy dostęp do informacji (21%), oszczędność czasu oraz lepszą organizację dnia. Negatywne zmiany - takie jak dezinformacja, rozleniwienie i ogólny niepokój - wskazuje łącznie tylko 13% badanych. Co ciekawe, sztuczna inteligencja coraz częściej pomaga także w planowaniu przyszłości. Aż 64% respondentów już próbowało lub chciałoby spróbować generować za pomocą AI pomysły na własny biznes.
Choć technologie są dla młodych ludzi niezbędne i oczywiste, to właśnie w kompetencjach miękkich, takich jak odporność na stres czy kreatywność, upatrują oni swojej największej przewagi, której nie zastąpi żadna sztuczna inteligencja. Badanie pokazuje pokolenie, które mimo lęku przed niepewną przyszłością, z dużą sprawczością poszukuje rzetelnego, eksperckiego wsparcia, by z większą odwagą i elastycznością planować swoją ścieżkę zawodową
Wiara w siebie jako filtr rzeczywistości
Z badania wynika, że lęki zawodowe są lustrzanym odbiciem aspiracji: przyszli etatowcy boją się bezrobocia (38%), a przedsiębiorcy - porażki biznesowej (16%). To, jak młodzi radzą sobie z tymi obawami, zależy od poziomu ich poczucia własnej skuteczności.
Osoby pewne siebie częściej cieszą się jasnością celu i rzadko odczuwają zagubienie (zaledwie 18%). Z kolei u osób o niskiej wierze w siebie lęk powstrzymuje przed podjęciem działania, a zagubienie deklaruje aż 58% badanych. W tym kontekście odnotowano także znaczącą różnicę między płciami: to kobiety, niezależnie od wieku, znacznie częściej zmagają się z niższą wiarą w siebie, zmęczeniem tempem zmian technologicznych oraz niepokojem o przyszłość.
Czego nie zastąpi technologia?
W świecie nasyconym technologią coraz większą wartość zyskują kompetencje miękkie. Młodzi Polacy potrzebują przede wszystkim umiejętności radzenia sobie ze stresem (46%), kreatywności oraz zarządzania własnym czasem (po 44%). Uczyć się młodzi chcą praktycznie - zamiast teoretycznych wykładów szukają praktycznego wsparcia: certyfikowanych kursów online, mentoringu z doświadczonymi ekspertami oraz warsztatów.
Pobierz raport tutaj.
O badaniu
Trzecia edycja badania aspiracji zawodowych młodych Polaków została zrealizowana w dniach 29 kwietnia - 4 maja 2026 r. metodą CAWI na Ogólnopolskim Panelu Badawczym Ariadna. W badaniu wzięło udział 1057 osób w wieku 18-30 lat, stanowiących reprezentatywną próbę dorosłych mieszkańców Polski. Badanie zostało przeprowadzone przez Fundację THINK! w partnerstwie merytorycznym z Instytutem Psychologii Uniwersytetu Śląskiego oraz Fundacją Citi Handlowy im. L. Kronenberga. Badanie jest elementem Programu Rozwoju Przedsiębiorczości, które jest finansowane ze środków Citi Foundation.
(Źródło: Fundacja THINK!)
