Europejscy nauczyciele coraz częściej korzystają ze sztucznej inteligencji, ale wciąż oczekują dowodów na jej rzeczywisty wpływ na wyniki uczniów. Wyniki badania European Teacher Survey 2026 pokazują, że nauczyciele nie odrzucają AI, chcą jednak narzędzi tworzonych z myślą o edukacji, opartych na pedagogice i wspierających ich codzienną pracę.
Nauczyciele w całej Europie coraz aktywniej wykorzystują sztuczną inteligencję, jednak podchodzą do niej pragmatycznie i z dużą ostrożnością. Z najnowszego badania Sanoma Learning European Teacher Survey 2026, przeprowadzonego wśród ponad 20 000 nauczycieli z 14 krajów europejskich, wynika, że wykorzystanie AI w edukacji wyraźnie rośnie. Badanie objęło nauczycieli edukacji podstawowej, szkół średnich niższego i wyższego szczebla oraz szkolnictwa zawodowego, a za zbieranie danych odpowiadało GfK, firma należąca do NIQ. European Teacher Survey jest realizowane corocznie od 2021 roku.
Szczególnie wyraźnie widać rosnące oczekiwanie wobec narzędzi tworzonych specjalnie dla sektora edukacyjnego. W Polsce aż 93% nauczycieli uważa za ważne, aby narzędzia AI były tworzone specjalnie z myślą o edukacji. To jeden z najwyższych wyników wśród badanych krajów.
Nauczyciele są coraz bardziej zainteresowani możliwościami sztucznej inteligencji, ale nie chcą jedynie przenosić do szkoły ogólnych narzędzi konsumenckich. Oczekują rozwiązań opartych na pedagogice i dydaktyce, zgodnych z programem nauczania, dostosowanych do konkretnych przedmiotów, zintegrowanych z materiałami edukacyjnymi, którym już ufają. W zależności od kraju od 75% do 93% nauczycieli uważa takie podejście za ważne. W Polsce odsetek ten wynosi aż 93%.
Wyniki badania pokazują, że dla nauczycieli kluczowe znaczenie ma nie sama technologia, ale jej wartość edukacyjna. AI ma wspierać proces nauczania, być bezpieczna i wiarygodna oraz odpowiadać na rzeczywiste potrzeby szkoły.
AI zyskuje popularność, ale nauczyciele wciąż czekają na dowody
Odsetek nauczycieli deklarujących korzystanie z AI wzrósł z 49% w latach 2023 - 2025 do 63% w 2026 roku. W ciągu ostatniego roku wyraźnie wzrosła również pewność nauczycieli w korzystaniu z generatywnej AI, z 28% do 42%.
Nauczyciele dostrzegają przede wszystkim potencjał sztucznej inteligencji w zakresie oszczędności czasu. 63% badanych uważa, że AI pomoże im zaoszczędzić czas, m.in. podczas przygotowywania materiałów dydaktycznych i realizacji innych zadań związanych z codzienną pracą nauczyciela.
Postrzeganie wpływu sztucznej inteligencji na wyniki w nauce zmieniło się jednak jedynie nieznacznie – odsetek ten spadł z 18% w 2023 r. do 14% w 2025 r., a następnie wzrósł do 16% w 2026 r.
Tegoroczne European Teacher Survey wnosi ważną równowagę do dyskusji o AI w edukacji. Nauczyciele dostrzegają jej potencjał w oszczędzaniu czasu, ale wciąż nie są przekonani, że przekłada się ona na lepsze wyniki uczniów. Jednocześnie bardzo jasno wskazują, co mogłoby to zmienić - AI stworzona specjalnie dla edukacji, oparta na pedagogice i zintegrowana z materiałami, którym już ufają. Te wyniki potwierdzają, jak ważne jest rozwijanie Educational AI w ścisłej współpracy z nauczycielami, aby tworzyć lepsze warunki do skutecznego uczenia się – mówi Cristina Taroiu, Chief Strategy Officer w Sanoma Learning.
Ostrożność wobec AI nie oznacza sprzeciwu
Badanie pokazuje, że nauczyciele nie odrzucają sztucznej inteligencji, ale podchodzą do niej odpowiedzialnie i oczekują jasnych dowodów na jej wartość edukacyjną. Trzech na czterech nauczycieli obawia się, że narzędzia AI mogą stanowić zagrożenie dla jakości edukacji. Jednocześnie tylko jeden na trzech popiera korzystanie przez uczniów z narzędzi AI w szkole. Odsetek ten pozostaje praktycznie niezmieniony od 2023 roku. Nauczyciele wskazują również na potencjalne zastosowania AI w codziennej pracy, m.in. w przygotowywaniu materiałów dydaktycznych, tworzeniu ćwiczeń i quizów, dostosowywaniu treści do potrzeb uczniów, analizowaniu postępów oraz przygotowywaniu indywidualnej informacji zwrotnej.
Kluczowe pozostaje jednak zachowanie kontroli nauczyciela nad procesem dydaktycznym. AI ma wspierać jego kompetencje i ułatwiać realizację codziennych zadań, a nie zastępować jego wiedzę, doświadczenie i relację z uczniem. Wyniki badania pokazują więc, że nauczyciele są otwarci na nowe technologie, ale oczekują, że będą one rozwijane w sposób odpowiedzialny, z uwzględnieniem specyfiki edukacji i rzeczywistych potrzeb szkoły.
Blended learning pozostaje preferowanym modelem nauczania
Rosnące wykorzystanie technologii cyfrowych nie oznacza, że nauczyciele chcą rezygnować z tradycyjnych materiałów edukacyjnych.
Najbardziej rozpowszechnionym modelem jest dziś blended learning, czyli łączenie materiałów drukowanych i cyfrowych. W krajach o wysokim poziomie cyfryzacji, takich jak Finlandia i Szwecja, nauczyciele coraz mocniej podkreślają znaczenie materiałów drukowanych w procesie nauczania i uczenia się. Niemal 80% nauczycieli w Finlandii i 62% w Szwecji preferuje materiały przede wszystkim drukowane. Z kolei nauczyciele w Hiszpanii i we Włoszech, gdzie proces cyfryzacji edukacji nadal się rozwija, częściej dostrzegają potencjał dalszego wykorzystania narzędzi cyfrowych.
Wyniki pokazują, że cyfryzacja nie jest dla nauczycieli celem samym w sobie. Technologie są oceniane przede wszystkim pod kątem ich wartości pedagogicznej, niezawodności oraz rzeczywistego wpływu na proces i efekty uczenia się.
Indywidualizacja nauczania wciąż dużym wyzwaniem
Badanie zwraca również uwagę na rosnące znaczenie personalizacji i różnicowania nauczania. W coraz bardziej zróżnicowanych klasach nauczyciele chcą lepiej odpowiadać na indywidualne potrzeby uczniów.
Jednocześnie wielu z nich nie ma wystarczająco dużo czasu, zasobów ani odpowiedniego wsparcia, aby skutecznie indywidualizować nauczanie na większą skalę. W tym obszarze szczególnie potrzebne są narzędzia i rozwiązania, które ułatwią nauczycielom personalizację nauczania bez zwiększania ich obciążenia. Technologia i AI mogą w tym wspierać nauczycieli, pod warunkiem że rozwiązania są projektowane z myślą o rzeczywistych potrzebach edukacyjnych.
Jednym z największych wyzwań współczesnej edukacji jest zapewnienie każdemu uczniowi wsparcia odpowiadającego jego indywidualnym potrzebom. Nauczyciele doskonale znają swoich uczniów i chcą różnicować nauczanie, ale często brakuje im na to czasu i odpowiednich narzędzi. Właśnie tutaj widzimy ogromny potencjał technologii i AI - nie w zastępowaniu nauczyciela, lecz w pomaganiu mu w codziennej pracy. Dobrze zaprojektowane rozwiązania mogą ułatwić przygotowanie zróżnicowanych materiałów i dać nauczycielowi więcej czasu na to, co w edukacji najważniejsze: pracę z uczniem i budowanie relacji – mówi Andrzej J. Kozłowski, prezes zarządu Nowej Ery.
Przyszłość edukacji to równowaga, nie pełna cyfryzacja
Najważniejszy wniosek z European Teacher Survey 2026 jest jasny: nauczyciele nie są przeciwni technologii ani sztucznej inteligencji. Są jednak pragmatyczni i oczekują rozwiązań, które mają rzeczywistą wartość edukacyjną.
Zdaniem nauczycieli przyszłość edukacji nie polega na całkowitej cyfryzacji ani zastąpieniu nauczyciela przez AI. Kluczowe będzie mądre połączenie technologii, sprawdzonych materiałów edukacyjnych i bezpośredniej relacji między nauczycielem a uczniem.
Raport jest do pobrania na stronie European Teacher Survey.
(Źródło: Wydawnictwo Nowa Era)
