Gimnazjów jednak żal

Typografia
  • Smaller Small Medium Big Bigger
  • Default Helvetica Segoe Georgia Times

Likwidacja gimnazjów była jedną z najbardziej bezmyślnych decyzji systemowych ostatnich dekad – i dziś płacimy za niego gigantyczną cenę w postaci zdrowia psychicznego dzieciaków.

Kiedy wprowadzano gimnazja, rzeczywiście nie było różowo. Początki były trudne, korytarze bywały poligonem, a media grzały tematykę skandali. Ale system dojrzał. Przez lata wykształciła się tam kadra ludzi, którzy wiedzieli, jak rozmawiać z nastolatkiem w najbardziej burzliwym, hormonalnym okresie życia. Nauczyciele nauczyli się ogarniać ten trudny wiek, a procedury po prostu zaczęły działać. I nagle ktoś uznał, że to wszystko trzeba zaorać pod hasłem nostalgicznego powrotu do „starej, dobrej podstawówki”.

Sam kilkukrotnie spotykałem się z groźnymi zapowiedziami z podstawówek: „Ooo, jak do Was przyjdzie Iksiński, to dopiero zobaczycie! Zobaczymy, jak go tam okiełznacie!” I co? I nic.

Iksiński może i nie był aniołem, ale kiedy trafił do nowego środowiska i spotkał nauczycieli, którzy od pierwszego dnia wyraźnie ustalili zasady, a potem konsekwentnie je egzekwowali – okazywało się, że chłopak potrafił się dostosować i całkowicie poprawić swoje zachowanie. 

W gimnazjum nawet nie pokazał ułamka tego, co odwalał w podstawówce! Dlaczego? Bo zrzucił gębę „szkolnego łobuza”, którą przypięto mu w pierwszej klasie, i wreszcie dostał szansę, by zacząć z czystą kartą wśród ludzi, którzy nie patrzyli na niego przez pryzmat starych grzechów.
Gimnazjum miało dokładnie tę jedną, absolutnie kluczową zaletę, o której architekci reformy w swojej ignorancji całkowicie zapomnieli: nowe rozdanie.

Po sześciu latach w podstawówce – gdzie układ sił w klasie był już dawno zabetonowany, role rozdane, a etykiety przylepione na stałe – trzynastolatek dostawał szansę na reset. Trafiał w nowe środowisko, do nowych klas, między nowych nauczycieli. Jeśli w podstawówce był „tym cichym”, „tym dziwnym”, celem docinków albo – jak Iksiński – wiecznym łobuzem, w gimnazjum mógł to wszystko zresetować. Mógł zbudować siebie na nowo, znaleźć inne grono znajomych i wyrwać się z toksycznej roli, w którą wciśnięto go w wieku siedmiu lat.

I była jeszcze jedna, gigantyczna różnica: współpraca z rodzicami.

Wtedy grało się z rodzicami do jednej bramki. Matka czy ojciec nastolatka mieli już świadomość, że ich ukochane dziecko wchodzi w trudny wiek i ma swoje za uszami. Nie łykali bezkrytycznie każdej wersji wydarzeń sprzedanej im przy obiedzie. Gdy przychodziło do trudnej rozmowy, dorośli rozmawiali ze sobą jak dorośli – szukali rozwiązania, stawiali granice, współpracowali ze szkołą. Dziś? Dziś rodzic ósmoklasisty traktuje czternastolatka jak słodkiego, niezdolnego do winy bobasa z pierwszej klasy. Jakby minęło tylko kilka lat, a różnica jest taka, jakby dzieliły nas całe wieki.

Wydłużenie podstawówki do ośmiu lat ten mechanizm ratunkowy i relacyjny całkowicie zniszczyło.

Dziś, jeśli grupa w trzeciej czy czwartej klasie uwzięła się na jednego słabszego Jasia, to ten Jaś nie ma dokąd uciec. Zamiast nowego otwarcia po szóstej klasie, dostaje wyrok skazujący na kolejne dwa lata w tym samym, osaczającym go środowisku. Dwa lata dodatkowej, codziennej katuszy z tymi samymi oprawcami, pod czujnym okiem tych samych nauczycieli, którzy zdołali już przyzwyczaić się do korytarzowych układów i zrezygnowani rozkładają ręce.

To nie są daleko idące wnioski, to jest prosta zależność: ta permanentna, wieloletnia matnia i brak drogi ewakuacji bezpośrednio karmią dzisiejszą falę młodzieńczej depresji, wykluczenia i eskalacji rówieśniczej przemocy. 

Kiedy dziecko wie, że ma przed sobą jeszcze dwa lata w piekielnej ławce z ludźmi, którzy go nienawidzą, jego psychika po prostu pęka.

Zabraliśmy nastolatkom bufor bezpieczeństwa i szansę na zmianę, zlikwidowaliśmy wyspecjalizowane pod nie placówki, a w zamian upchnęliśmy dojrzewające, kipiące hormonami czternastolatki na jednym korytarzu z przerażonymi siedmiolatkami. I udajemy zaskoczonych, że korytarze płoną, psychiatria dziecięca leży na łopatkach, a statystyki hejtu biją rekordy.

Gimnazja nie były idealne, ale dawały młodym ludziom to, co w wieku nastoletnim jest najważniejsze: drugą szansę. Dziś tej szansy nie ma. Jest za to ośmioletnia ścieżka zdrowia, której coraz więcej dzieci po prostu nie ma siły ukończyć.

 

Notka o autorze: Jacek Suliga jest pedagogiem specjalnym i nauczycielem wspomagającym, który od 2006 roku wspiera uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z ADHD i autyzmem. Jako certyfikowany instruktor LEGO® Education i facylitator LEGO® Serious Play® uczy przez zabawę, a jako współtwórca metody Focusense® łączy strzelectwo laserowe z biofeedbackiem w pracy z dziećmi z ADHD i ASD. Absolwent pedagogiki specjalnej na Uniwersytecie Łódzkim, na co dzień pracuje w Niepublicznej SP Przyszłość dla Edukacji w Łodzi, gdzie dopasowuje programy nauczania do możliwości każdego ucznia.

Jesteśmy na facebooku

fb

Ostatnie komentarze

Ppp napisał/a komentarz do Lektury na rozdrożu
Wnioski bardzo dobre, tylko nie wiadomo, jak je wprowadzić w praktyce. Jakby jednak poczytać odwołan...
Szkoła, a wraz z nią uczeń, rodzice i nauczyciele, nie funkcjonują w próżni! Szkoła jest newralgiczn...
Alex napisał/a komentarz do O wartości słów nauczyciela
Chętnie podpowiem, jak zobaczyć prawdziwą sylwetkę nauczyciela naszych czasów i pomimo wszystko nie ...
Ppp napisał/a komentarz do Siła samodoskonalenia
Jak brakuje ochotników do grupy wsparcia, to można i samemu: PRZYPOMNIEĆ SOBIE, jak się samemu chodz...
Pracująć za granicą (szkołą podstawowa) organizowałam spotkania trójstronne, nie spotkałam się nigdy...
Gość napisał/a komentarz do Zmiana zaczyna się od nauczyciela
E no nie, nie było udane, ponieważ za wyjątkiem tego jednego zdania wszystkie pozostałe nudziły, a w...
Ciekawy eksperyment, ale czasochłonny - zatem nierealny do częstego powtarzania w normalnym życiu. P...
Ppp napisał/a komentarz do Demokracja potrzebuje niezależnej nauki
Myślę, że to działa nico inaczej. Jeśli dany człowiek nie jest PASJONATEM jakiejś dziedziny, to jego...

E-booki dla nauczycieli

Polecamy dwa e-booki dydaktyczne z serii Think!
Metoda Webquest - poradnik dla nauczycieli
Technologie są dla dzieci - e-poradnik dla nauczycieli wczesnoszkolnych z dziesiątkami podpowiedzi, jak używać technologii w klasie