Uczniowie boją się wypowiadania i brania udziału w dyskusji. Obawiają się, że ich wypowiedź będzie nieprawidłowa, że zostaną skrytykowani i źle ocenieni. W tym wpisie, jak zachęcać uczniów do wypowiadania się poprzez możliwość skorzystania z przygotowanych haseł.
Dość powszechnym wśród uczniów odczuciem jest strach przed ośmieszeniem przy udzieleniu nieprawidłowej odpowiedzi nauczycielowi lub w ogóle blokada przed wypowiadaniem się. Głównym powodem jest prawdopodobnie to, że w szkole przeważnie wymagana jest znajomość poprawnej odpowiedzi na każde pytanie. Można przełamać tę obawę poprzez ćwiczenie przez uczniów możliwości wypowiedzi, bez konieczności podawania od razu właściwej odpowiedzi.
Nie musisz znać prawidłowej odpowiedzi
Uczniowie nie muszą znać odpowiedzi, aby wziąć udział w dyskusji lub próbować odpowiedzieć na pytanie.
Na ścianie i również w zeszycie uczniowie mogą mieć zapisane zdania (podpowiedzi), z których mogą skorzystać, na przykład:
- Czy mogę uzyskać więcej wskazówek?
- Poproszę o więcej czasu na zastanowienie.
- Gdzie znajdę więcej informacji?
- Czy mogę zapytać przyjaciela?
- Czy mogę uzyskać jakąś podpowiedź?
- Czy może Pani sformułować pytanie inaczej?
- Co znaczy to słowo: ….?
- Nie jestem pewien, ale mogą powiedzieć, że … .
- Zgaduję, że… .
- Potrzebuje pomocy, przy udzieleniu odpowiedzi.
Takie hasła, z których uczniowie mogą skorzystać, pomagają im w akceptacji braku wiedzy i gotowej odpowiedzi i dają możliwość skorzystania z pomocy.
Udział w dyskusji
W czasie roku szkolnego nie ma zbyt wiele czasu na dyskusje w grupach i w całej klasie. Na koniec roku można poświęcić więcej czasu na dyskusje na ważne dla uczniów tematy. Warto zwrócić uwagę na wzajemne słuchanie się i odnoszenie się do tego, co powiedział przedmówca.
Można zaplanować ćwiczenie kilku umiejętności: wyrażanie zgody lub jej braku, potwierdzanie wypowiedzianych przez innych opinii, udzielanie wyjaśnień w razie dezorientacji oraz wyrażanie prośby o dodatkowe wyjaśnienia. Do pomocy mogą służyć przygotowane zdania, które mogą być zapisane na plakacie lub w zeszytach uczniów:
Zgoda
- Zgadzam się, gdyż…
- Podoba mi się to, gdyż …
- Zgadzam się z tym, co powiedział X, ale z drugiej strony …
Niezgoda
- Nie zgadzam się, gdyż…
- Nie jestem pewny, czy zgadzam się z tym, co powiedział X, gdyż …
- Nie potwierdziłbym tego, gdyż ….
Brak zrozumienia
- Nie rozumiem tego ….
- Nie czuje jasności w tej sprawie…, gdyż …
- Nie jest to dla mnie całkowicie jasne.
Aprobata
- Wierzę w to, że …
- Myślę podobnie, że …
- Znajduję dodatkowe argumenty za …
Takie podpowiedzi pomagają uczniom w dłuższych wypowiedziach, stają się one również bardziej kulturalne, co w obecnych czasach jest bardzo pożądane.
Dostarczenia zasobów do kontynuowania rozmów, prowadzi do głębszych rozmów, wymagających od uczniów przedstawienia dowodów na poparcie swoich opinii i stwierdzeń.
Można zaproponować uczniom, aby wylosowali zwroty powyższe zwroty i zastosowali je podczas dyskusji. Dzięki temu wypróbują daną wypowiedź.
Notka o autorce: Danuta Sterna jest byłą nauczycielką matematyki i dyrektorką szkoły, ekspertką merytoryczna w programie Szkoła Ucząca Się (SUS), prowadzonym przez CEO i PAFW. Autorka książek i publikacji dla nauczycieli, propaguje ocenianie kształtujące w polskich szkołach, prowadzi też swoją stronę: www.oknauczanie.pl. Inspiracja artykułem Michelle Manning z Edutopia.org.
