Nie zależy mi na tym, żeby po lekcji uczeń powiedział: „Ale było super!”. A przynajmniej nie jest to mój najważniejszy cel. Przez lata pracy w szkole coraz mocniej przekonuję się, że dobra lekcja nie musi być widowiskowa. Nie musi mieć pięciu aplikacji, kolorowych gadżetów i finału, który świetnie wygląda na zdjęciu.
Powinna natomiast zostawić coś w głowie. Czasem pytanie. Czasem wątpliwość. A czasem potrzebę sprawdzenia czegoś jeszcze. Powiedzenia: Nie umiem. Muszę spróbować inaczej.
Dlatego coraz rzadziej myślę o tworzeniu atrakcyjnych lekcji, a coraz częściej o projektowaniu doświadczeń edukacyjnych. To dla mnie ważna różnica.
Kiedy projektuję doświadczenie, pytam nie tylko:
- Co zrobię na lekcji?
Pytam przede wszystkim:
- Co zrobi uczeń?
- Co będzie musiał zauważyć?
- Jaką decyzję podejmie?
- Co poczuje, kiedy coś mu się nie uda?
- Czy będzie miał możliwość spróbować ponownie?
- I w którym momencie zatrzyma się, żeby pomyśleć: czego właściwie się nauczyłem?
Tyle teoria.
Bo są też takie lekcje, podczas których czuję się zwyczajnie bezradna. Tak jak dziś. Jedna ze starszych klas licealnych. Poezja młodopolska. Plan był. Materiały były. Ja byłam przygotowana. Tylko uczniowie dostali tak zwanej „głupawki”. Śmiali się właściwie nie wiadomo z czego, a każda kolejna próba powrotu do rozmowy o poezji kończyła się następną falą śmiechu. I w pewnym momencie uznałam, że nie ma sensu walczyć.
Odłożyliśmy temat na bok. Trzeba było po prostu złapać oddech. A potem pomyślałam, że skoro dzisiaj nie udało nam się zrobić wszystkiego tak, jak planowałam, możemy spróbować inaczej. W ramach uzupełnienia zadania młodzież przygotuje więc ilustrację przedstawiającą albatrosa od strony biologicznej. Do niej dołączy fragmenty omawianego utworu i zaznaczy związki między prawdziwym ptakiem a jego literackim obrazem.
Biologia spotka się z poezją. Obserwacja z interpretacją. A Baudelaire — z albatrosem, który przez chwilę przestanie być tylko symbolem zapisanym w podręczniku. Czy tak planowałam tę lekcję? Nie. I właśnie o to też chodzi.
Projektowanie doświadczeń edukacyjnych nie oznacza, że wszystko da się zaprojektować. Klasa nie jest scenariuszem, a uczniowie nie są jego wykonawcami. Czasami trzeba zmienić plan. Czasami odpuścić. Czasami przyznać przed samą sobą: dzisiaj nie działa. A potem poszukać innej drogi.
Nie każda lekcja jest spektakularna. Nie każda się „udaje”. Nie z każdej wychodzę z poczuciem nauczycielskiego triumfu. I chyba dobrze. Bo szkoła nie powinna być miejscem kolekcjonowania efektów WOW. Powinna być miejscem, w którym można myśleć, czuć, działać, popełniać błędy, poprawiać je, zmieniać kierunek i próbować jeszcze raz. Dotyczy to uczniów. Ale dotyczy też nauczyciela.
I chyba właśnie takich doświadczeń chcę projektować coraz więcej. Nie lekcji, które dobrze wyglądają. Lekcji, po których coś zostaje.
Notka o autorce: Joanna Krzemińska jest nauczycielką języka polskiego, terapeutką pedagogiczna, edukatorką i trenerką. Koordynatorka ds. innowacji w Szkołach MIKRON w Łodzi, opiekunka praktyk pedagogicznych studentów Uniwersytetu Łódzkiego i Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej oraz prezeska Fundacji Mozaika Edukacyjna. Autorka i współautorka publikacji metodycznych, materiałów dydaktycznych i podręczników. Prowadzi szkolenia, warsztaty i webinary dla nauczycieli, popularyzując rozwiązania wypracowane w codziennej praktyce szkolnej. Prowadzi stronę "Zakręcony belfer" jako blog, na Facebooku i w LinkedIn.


