Trudny, stresujący, odpowiedzialny - takie zdanie o zawodzie nauczyciela ma przeważająca część badanych w najnowszym sondażu CBOS. Ankietowani mniej zgodni są za to w kwestii, czy zawód nauczyciela cieszy się dużym społecznym szacunkiem.
Założeniem badania było poznanie opinii ankietowanych w kwestiach dotyczących warunków zatrudnienia nauczycieli, cech ich pracy oraz społecznego odbioru tego zawodu. Sondaż pokazuje dużą zgodność w ocenie, że nauczyciele wykonują zawód trudny, stresujący i bardzo odpowiedzialny, cieszący się jednak poważaniem. Doceniani są za podnoszenie kwalifikacji i pracę z poczuciem misji. Pozostałe opinie są już bardziej rozbieżne.
Oceny warunków zatrudnienia - długość urlopu, godzinowy wymiar pracy, wysokość płacy - są dość zróżnicowane. Połowa badanych (49%) uważa, że nauczyciele w Polsce mają za długie urlopy, tyle samo (49%) twierdzi, że przepracowują zbyt mało godzin tygodniowo, natomiast przeciwnego zdania jest odpowiednio 31% i 24% ankietowanych. Jedynie osoby ankietowane, które są lub były nauczycielami, w większości uważają, że urlopy w tym zawodzie nie są zbyt długie, a czas pracy w tygodniu nie jest za krótki.
Opinie o zarobkach nauczycieli są mocno podzielone. Nieznacznie, ale przeważa przekonanie, że ich wynagrodzenie wcale nie jest za niskie (34% wobec 30%). Wśród badanych obecni lub byli nauczyciele sądzą najczęściej, że płace w tym zawodzie są zbyt niskie, natomiast rodzice dzieci uczęszczających do szkoły są przeciwnego zdania.
Opinie o pracy nauczycieli są niemal zgodne w kwestiach, że jest to praca stresująca (86%), bardzo odpowiedzialna (83%) i trudna (74%). Nauczyciele postrzegani są jako grupa dbająca o rozwój i spełniająca się w swojej pracy, większość badanych z aprobatą odnosi się do tego zawodu. Dwie trzecie badanych (68%) uważa, że nauczyciele mają wysokie kwalifikacje i chętnie je podnoszą, a ponad połowa (55%), że wykonują pracę, która daje im dużo satysfakcji. Ponad dwie piąte respondentów (43%) jest zdania, że nauczyciele mają poczucie misji, natomiast dwukrotnie mniejsza grupa (21%) nie zgadza się z tą opinią.
Odpowiedzi dotyczące społecznego wizerunku tego zawodu są jednak mocno podzielone. Na pytanie, czy zawód nauczyciela cieszy się dużym szacunkiem, ponad jedna trzecia badanych (36%) twierdzi, że tak i tyle samo (36%) – że nie. Obecni lub byli nauczyciele, jak również osoby mające nauczycieli w najbliższej rodzinie, relatywnie częściej niż pozostali kwestionują to, że nauczyciele cieszą się dużym szacunkiem społecznym - tylko 22% ankietowanych nauczycieli zgodziło się z tą opinią.
Co ciekawe, na pytanie sprawdzające faktyczne poważanie tego zawodu, większość respondentów – ponad połowa (54%) odpowiedziała, że nie chciałaby, aby któreś z ich dzieci zostało nauczycielem, a jedna trzecia (34%) odnosi się do tego pomysłu z aprobatą. Zatem połowa badanych nie ceni tego zawodu na tyle, by chcieć, żeby ich dzieci w przyszłości go wykonywały, w myśl starego porzekadła “obyć cudze dzieci uczył”. Sami zaś badani nauczyciele są w tej kwestii bardzo podzieleni - 46% chciałoby, a 48% nie.
Badanie pokazuje swoistą schizofrenię naszego myślenia o tym zawodzie - uważamy, że nauczyciele pracują za mało i nie zarabiają najgorzej, mają możliwość rozwijać się i wykonywać wspaniałą misję, a jednak wybilibyśmy z głowy naszym dzieciom, by obrały tę ściężkę zawodową. Wydaje się więc, że nauczyciel należy do zawodu bardziej podziwianego (ze współczuciem) niż prestiżowego, cieszącego się poważaniem, nie na tyle jednak dużym, by na mapie społecznej zajmował należne mu miejsce, adekwatne do odpowiedzialności, jaka na nim ciąży. Czy nie jest więc tak, że lubimy ponarzekać na uczących nasze dzieci i wytknąć im dwumiesięczne urlopy, choć tak naprawdę jesteśmy im wdzięczni za to, co robią...?
Badanie „Aktualne problemy i wydarzenia” (270) przeprowadzono w dniach 8-17 listopada 2012 roku na liczącej 952 osoby reprezentatywnej próbie losowej dorosłych mieszkańców Polski.
(Źródło: CBOS - komunikat z badań (PDF), opr. własne)
Notka o autorce: Małgorzata Kowalczuk jest koordynatorką programów edukacyjnych z wykorzystaniem nowoczesnych technologii informacyjnych w warszawskiej Fundacji Think!, autorką tekstów o nowoczesnej edukacji, ekspertem Szkoły z Klasą 2.0, współautorką interaktywnych pakietów edukacyjnych do nauczania m. in. wiedzy o społeczeństwie i podstaw przedsiębiorczości.
