Język polski pełny jest ciekawych zakamarków, w których można zmylić trop. Weźmy na przykład dość popularne zagubienie, gdy składamy życzenia urodzinowe i eeee... jubilatowi czy solenizantowi. Niby wydaje się proste, a jednak potrafimy się zawahać. No więc na osiemnastce to jubilat dmucha świeczki, w końcu ma swój jubileusz, czyli osiemnastkę. Ale zaraz, jubilat tak, bo właśnie stuknęła okrągła rocznica, jakże ważna! Ale może to też solenizant? No, a dlaczego nie - w tym dniu to może być też i solenizant, bo przecież ma właśnie urodziny (albo imieniny)[1]. Zatem może być i tak i tak. Nieważne - ważne, aby świętować.

Widziałem wiele tzw. zmian w systemie oświaty, które się nie powiodły lub były kompletnie chybione. Większość z nich nie była robiona na przyszłe dekady, tylko na czterolatki politycznej kadencji, często pod wpływem bieżących politycznych sondaży. Myślę, że żadna poważna reforma edukacji nie powiedzie się, jeśli polityczni „entuzjaści zmian” w szkołach nie rozpoczną od zadania pytań dyrektorom i nauczycielom. Na przykład: Jak możemy Wam pomóc lepiej / skuteczniej uczyć? Jakiego wsparcia potrzebujecie od państwa i społeczeństwa? Co należy według Was zmienić w szkołach w pierwszej kolejności? To mógłby być punkt wyjścia do kolejnych rozmów i (wcale nie krótkich) o tzw. narodowej edukacji. Być może prowadzący do wypracowania jakiejś koncepcji, która mogłaby uzyskać szerokie poparcie społeczne i polityczne.

Koniec roku w oświacie przyniósł kolejne ustawowe veto. Niby spodziewane, ale niektórzy mieli nadzieję, że się Prezydent zmiłuje. Niestety, podobno prawi obywatele powiedzieli, że ten Kompas to jest zły jest i za bardzo na lewą stronę azymut pokazuje. Chociaż nie wszyscy obywatele tak uważali – tylko ci, co do prawego ucha szeptali. Do drugiego ucha też mówili, ale lewe ucho było nieczynne, bo czop w nim tkwił, żeby żadne głosy do niego nie trafiały. Taka już widać świecka tradycja rodzimych polityków – słucha się wyłącznie głosów z własnej bańki społecznościowej. Spróbujmy jednak poszukać innej drogi...

Kompas Jutra to nie jest pierwsza reforma edukacji, którą śledzimy w portalu Edunews.pl. Było już ich całkiem sporo, mniejszych i większych, mniej lub bardziej przemyślanych. Z edukacyjnej ciekawości wybrałem się zatem na konferencję IBE-PIB „Wiem, Umiem, Działam” (19.11), aby posłuchać „na żywo”, co dzieje się aktualnie w tym tzw. „najbardziej oderwanym od polityki” reformowaniu polskiej edukacji. Podzielę się zatem kilkoma refleksjami i komentarzami.

Nowy Rok. Chciałbym napisać coś optymistycznego na dobry początek. W tym celu od kilku dni przeglądałem różne serwisy edukacyjne i informacyjnie w poszukiwaniu inspiracji. No i mój optymizm… raczej nie przyrastał. Ale myślę, że to z tego powodu, że żyjemy w potwornym gąszczu złych informacji, które zalewają nas z każdej strony. Nie od dziś wiadomo, że sprzedają się lepiej niż dobre. Tytuły i śródtytuły serwisów głównie straszą, nawet w tematach edukacyjnych.

Język ludzki nie zna granic tworzenia coraz to nowych wyrażeń czy zbitek słownych albo nadawania nowych znaczeń znanym lub częściej mniej znanym i używanym wyrażeniom. Weźmy na przykład: „zgnilizna mózgu”. Nie, nie chodzi o biologiczny rozkład naszego ludzkiego organu. „Brain Rot” (z j. ang.) to wyrażenie roku 2024, zwycięzca w globalnym plebiscycie ogłoszonym przez Oxford University Press, czyli inicjatywie podobnej do polskiego Młodzieżowego Słowa Roku.