28 kwietnia ministra Nowacka pochwaliła się w mediach społecznościowych: „Dziś odbyło się pierwsze czytanie projektu ustawy o prawach i obowiązkach ucznia”. Mowa o 45 stronach pełnych prawniczego żargonu, na których zapisano powołanie do życia kolejnej biurokratycznej struktury w systemie edukacji, jaką ma być instytucja Rzecznika Praw Uczniowskich. Obligatoryjna na szczeblu krajowym, wojewódzkim oraz szkolnym. W istocie ustawa ta stanowi kolejny krok w kierunku paragrafizacji systemu edukacji - uczynienia z placówki oświatowej urzędu uwikłanego w dziesiątki procedur, mających w założeniu chronić dzieci i młodzież przed złą wolą i nieudolnością pedagogów. Poszerzy ona tylko pole, na którym ścierać się będą racje rodziców i nauczycieli, już teraz bardzo odległe i często rodzące konflikty.

Czasem w szkole pojawi się nawet młody nauczyciel, który chce uczyć... Co się z nim dzieje? Zależy, gdzie trafi (do jakiego zespołu), jak bardzo mu się chce, jak bardzo potrzebuje wsparcia lub przeciwnie - robi swoje i nic nie potrzebuje. Ale także - czy koledzy i koleżanki faktycznie okażą pomoc. Nie tak dawno w wynikach TALIS 2024 pojawiło się takie zdanie: "co trzeci nauczyciel w wieku do 30 lat powiedział, że nie planuje pracować w zawodzie nauczyciela dłużej niż pięć lat". Czy potrafimy ich zatrzymać w szkołach na dłużej?

Model wyboru szkoły średniej oparty wyłącznie o wyniki olimpiad i egzaminów, szczególnie tego maturalnego, jest przestarzały. Obecnie, chcąc zapewnić zrównoważony rozwój młodym osobom, które w niedalekiej przyszłości będą odpowiedzialne za nasz kraj, powinniśmy patrzeć również na to, co daje szkoła poza samą wiedzą. W szczególności na takie kwestie, jak: sprawczość, rozwój kompetencji miękkich czy dobrostan uczniów. Nowe podejście oferuje Stowarzyszenie Świadomie Wybieram wraz z koalicją organizacji skupiających się na promocji nauki i edukacji: Stowarzyszeniem Demagog, Fundacją Zwolnieni z Teorii, Fundacją „Nauka. To Lubię” oraz Stowarzyszeniem Dyrektorów Szkół Średnich.

Żyjemy w świecie, w którym inteligentne systemy przestały być futurystyczną wizją, a stały się naszą codzienną infrastrukturą. Na przykład inteligentne miasta (Smart Cities) optymalizują nasz ruch po mieście, Smart Grids zarządzają energią w naszych domach, a zaawansowane systemy medyczne potrafią przewidzieć chorobę, zanim poczujemy jej pierwsze objawy. W tym splocie technologii i życia nie jesteśmy tylko użytkownikami, lecz partnerami poznawczymi maszyn. Dlaczego więc, gdy wchodzimy do budynku szkoły, to partnerstwo nagle znika, ustępując miejsca archaicznej hierarchii?

Powiedzieć, że świat biegnie, to nic nie powiedzieć. Prędkość zmian w każdej z dziedzin, nawet takich, które z prędkością nie miały wielkich doświadczeń, przyprawia o zawrót głowy. Dosłownie: to co wiemy dziś rano może zdezaktualizować się w południe, a wieczorem stać się historią. Najważniejszym czynnikiem, który spowodował to przyspieszenie jest rozwój IT, ale „kopa” całemu światu dała dopiero AI. Jest tak szybko, że nie zauważamy już poszczególnych szprych w kręcącym się kole postępu, a wręcz mamy wrażenie, że kręcą się one do tyłu. Znamy to złudzenie optyczne od lat – i raczej nie dajemy się już na nie nabierać. No jasne…

Edukacja jest jednym z najstarszych narzędzi zmieniania świata. Ktoś, kto zakłada szkołę, wpisuje się tym samym w ten ponadczasowy nurt rozwijania ludzkich umysłów i osobowości. W Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku odbyła się konferencja „Dlaczego chcieliśmy zmieniać świat? Historie twórców szkół z lat 1989–1995”, podsumowująca projekt badawczy poświęcony historiom szkół niepublicznych, które powstawały w Polsce w latach 1989-1995, a które do dziś kontynuują swoją misję zmieniania naszej rzeczywistości.