Na co powinni w swojej pracy zwracać uwagę nauczyciele? Jak mogą badać to, czy uczą efektywnie, czy rzeczywiście uczniowie korzystają z ich pomocy. Czy w ogóle muszą zajmować się ewaluacją swojej pracy? Tak, powinni, a co więcej, powinni starać się spojrzeć na swoje nauczanie oczami swoich uczniów.
John Hattie jest profesorem Uniwersytetu Melbourne w Australii, na którym pełni funkcje dyrektora Instytutu Badań Edukacyjnych Melbourne. Jest też twórcą koncepcji Visible Learning (Widocznego Uczenia się), od nazwy projektu badawczego, w którym wraz ze swoim zespołem przez 15 lat analizował badania naukowe z zakresu edukacji, jakie pojawiały się w różnych krajach świata (ponad 800 metaanaliz i 50 tysięcy mniejszych badań). Interesowały go różne strategie i działania podejmowane w nauczaniu, zwykle w dążeniu do poprawy wyników. Wyniki analizy ułożył na jednej skali, aby w ten sposób zbadać, co tak naprawdę ma wpływ na osiągnięcia uczniów.
Z badań Hattiego wynika, że ta idealna sytuacja - widoczne uczenie się - występuje wówczas, gdy nauczyciele widzą proces nauczania oczami swoich uczniów i pomagają uczniom stawać się nauczycielami samych siebie, czyli lepiej, skuteczniej uczyć się.
Wśród czynników, które mogą mieć największy wpływ na osiągnięcia ucznia w nauce, znalazły się:
- samoocena,
- ewaluacja formatywna ucznia,
- odpowiednie komunikowanie się nauczyciela z uczniem (ang. teacher clarity),
- wzajemne nauczanie, dialog (ang. reciprocal teaching),
- informacja zwrotna (ang. feedback),
- relacje nauczyciela z uczniem,
- strategie metakognitywne („myślenie o czyimś myśleniu“),
- samowerbalizacja (zadawanie sobie pytań),
- rozwój zawodowy nauczyciela oraz
- nauczanie problemowe (ang. problem-solving teaching).[1]
Ponieważ prof. Hattie sukcesywnie uzupełnia listę czynników wpływających na uczenie się, jaj aktualna wersja (2009) wygląda już nieco inaczej i można ją znaleźć na stronie: http://visible-learning.org/hattie-ranking-influences-effect-sizes-learning-achievement/.
Zapraszamy na film z polskimi napisami, w którym John Hattie zwraca uwagę na 8 fundamentalnych zasad w pracy nauczyciela:
Więcej na temat widocznego uczenia się można dowiedzieć się na stronie internetowej visible-learning.org.
[1] Hattie, John (2008). Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. NY: Routledge. p. 392. ISBN 978-0-415-47618-8.
(Notka o autorze: Marcin Polak jest twórcą i redaktorem naczelnym Edunews.pl, zajmuje się edukacją i komunikacją społeczną, realizując projekty społeczne i komercyjne o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym. Jest również członkiem grupy Superbelfrzy RP).
