Co jest jedną z podstawowych umiejętności od początku edukacji do… końca życia? Notowanie. Niby łatwe, ale jednak ma wiele haczyków. Co notować? Jak notować? Czy trzeba pisać samemu, czy można korzystać z czyichś notatek? Ile czasu poświęcić na notatkę?
Jako nauczyciel języka polskiego w szkole podstawowej zauważyłam, że uczniowie mają duży problem z samodzielnym notowaniem, a ta umiejętność przyda im się na kolejnych etapach edukacyjnych. Przygotowałam instruktaż, jak notować, aby osiągnąć duże korzyści. Warto tę listę rozwinąć o własne spostrzeżenia – w końcu to TWOJA notatka!
Sztuka pisania jest sztuką skracania, a zwięzłość jest siostrą talentu - Antoni Czechow
1. Selekcja
Często mamy pokusę, aby zapisać wszystko – słowo w słowo. Jednak nie jest to ani możliwe, ani sensowne. Konieczna jest selekcja informacji, pominięcie dygresji i skupienie na tym, co kluczowe. Oczywiście, nie zawsze podczas notowania wiemy, co jest najważniejsze, ale można eliminować zbędne zapiski również w gotowych notatkach – patrz krok 5.
2. Grupowanie
Nasz mózg lubi, kiedy informacje są pogrupowane – połączone w zestawy, które coś wiąże. Treści, które coś łączy, warto zapisywać blisko siebie, a te, które są ze sobą skontrastowane – zapisz daleko od siebie.
3. Porządkowanie
Jeżeli informacje są poukładane według określonego klucza, łatwiej je nam zapamiętać. Ważne też, aby nadawać blokom tekstu tytuły – jest to sprawdzian, czy rozumiemy notatkę: jeśli tak jest, potrafimy nadać jej odpowiedni nagłówek.
4. Organizacja przestrzeni
Współczesne podręczniki często są wypełnione treścią po brzegi. Są kolorowe, mają mnóstwo zdjęć i grafik, ale… Uczniowie są rozproszeni, nie wiedzą, gdzie “zawiesić” oko – tyle tam bodźców, że nie wiadomo na co patrzeć. Podobnie jest z notatkami, warto zostawić pustą przestrzeń, np. marginesy, aby dać odpocząć oku. Przy nauce z takich notatek możemy później wykorzystać tę przestrzeń na zapisanie pytań lub słów-kluczy. Pusta przestrzeń nie jest przestrzenią straconą!
5. Zaznaczanie
Czasem dopiero po kilku odczytaniach notatki, odkrywamy, co jest najważniejsze. Możemy wtedy wykorzystać marginesy (patrz krok 4) na zapisanie słów-kluczy. Niekiedy trudno nam zapamiętać daty czy nazwiska, warto je wtedy zaznaczyć – jak? O tym w kolejnym kroku.
6. Wyróżnianie
Ważne lub trudne do zapamiętania informacje możemy obrysować w ramki, zaznaczyć na kolorowo, dodać symbol, strzałki lub klamry. Trzeba tylko pamiętać, aby nie zaburzyć czytelności notatki – strzałki mają ułatwić zrozumienie treści, a nie stworzyć labirynt połączeń.
I jeszcze jedna ważna rzecz: istnieje wiele technik notowania. Warto poeksperymentować i znaleźć własną: czy bliżej Ci będzie do konspektu, mapy myśli, a może spróbujesz fiszek Cornella?
Powodzenia w poszukiwaniu i nie zrażajcie się, jeśli pierwsze próby nie będą perfekcyjne. Nie od razu Kraków zbudowano!
Notka o autorce: Agata Poręba jest nauczycielką języka polskiego w Gimnazjum nr 18 im. Macieja Rataja w Lublinie. Niniejszy wpis ukazał się w blogu Superbelfrów i został nieznacznie zmieniony przez Marcina Polaka. Licencja CC-BY-SA.
