Od pewnego czasu funkcjonuje kolejne - ukute przez socjologów - określenie uczniów uczęszczających obecnie do szkoły. Mówi się o nim pokolenie 3F: fun, friends and feedback (zabawa, przyjaciele i natychmiastowa informacja zwrotna). Czy to jest dla nich najważniejsze?
Rzadko już kwestionuje się charakterystykę generacji dzisiejszych uczniów określając ich za pomocą takich zachowań jak: brak zaangażowania, postawę roszczeniową, brak cierpliwości, niską etykę, brak zainteresowania, kwestionowanie autorytetów i brak kultury uczenia się. Do tego wylicza się jeszcze deficyt uwagi, wszechobecną praktykę plagiatowania i brak kompetencji społecznych. Cechy te to prawdziwe dziś wyzwanie dla nauczycieli i pytanie, co zrobić, aby bardziej zaangażować naszych uczniów, jak zmienić te postawy i jaka jest w tym rola samej szkoły?
Planując zmianę środowiska uczenia się ucznia należy uwzględniać pięć trendów zmieniających edukację:
- Szkoła przestała być głównym źródłem dostarczania wiedzy.
- Następuje zmiana roli nauczyciela w procesie uczenia się i nauczania.
- Czynnikiem sukcesu staje się umiejętność przyswajania informacji oraz wyciągania samodzielnych wniosków.
- Praca polega na obróbce informacji i budowaniu wiedzy.
- Nurt globalizacji wymusza wykorzystanie wiedzy, czerpanie wzorców z różnych kultur i współdziałanie przekraczające granice krajów i kontynentów.
Część z powyższych trendów trudno kwestionować. Dla wielu z nas są oczywiste. W tej sytuacji niemożliwym jest już podważanie istotnej roli nauczyciela. Jednak kluczem jego skuteczności jest posiadanie pięciu ważnych cech: poczucie własnej wartości, proaktywność, poczucie obfitości, pozytywne myślenie, spójność wewnętrznej.
To praca nad własnym rozwojem i doskonaleniem swoich cech charakteru i nawyków skutecznego działania. Aby pomóc uczniom w rozwoju ich talentów, pasji, zaangażowania i budowaniu charakteru, samemu należy być osobą, która ma w sobie ukształtowane te cechy. To jedno z najważniejszych zadań, przed którym stoi nauczyciel w szkole, która ma być miejscem zapewnienia potrzeb psychicznych uczniów, miejscem uczenia się ucznia i rozwijania kompetencji kluczowych.
Jakich umiejętności potrzebuje nauczyciel dziś w szkole? Postulowany profil kompetencyjny wygląda zupełnie inaczej, niż jeszcze piętnaście lat temu. A poziom osiągnięć każdej z kompetencji wymaga zupełnie nowego systemu kształcenia i doskonalenia nauczycieli. Dziś w programach studiów brak jest zupełnie treści związanych z budowaniem wiedzy na temat motywowania, skutecznej komunikacji, wiedzy o mózgu, pracy nad samorozwojem.
Szkoła zapomniała dziś nie tyko o uczniu stawiając w centrum zainteresowań testy i egzaminy zewnętrzne, ale również o innowacyjnym systemie kształcenia i doskonalenia nauczycieli.
(Notka o autorze: Witold Kołodziejczyk jest członkiem e-Redakcji Edunews.pl, dyrektorem i twórcą innowacyjnej szkoły - Collegium Futurum w Słupsku)
