Z wykładów filozofii najlepiej zapamiętałam Heraklita z Efezu i jego pantha rei. Wszystko płynie. Wszystko się zmienia. Jedyne, co jest niezmienne, to stała zmiana. Kiedy pracujesz w zawodzie nauczyciela, okazuje się, że stałych właściwie brak. Zmiana goni zmianę. Nowe wizje szkoły, absolwenta, uczenia, nowe przedmioty, nowe kierunki polityki oświatowej państwa, nowe projekty i nowe priorytety.
Jeśli dodatkowo jesteś dyrektorem, wiesz, że sam nie udźwigniesz zmian. Potrzebujesz czarnego konia - nauczycielkę i nauczyciela innowatora, pasjonatę, edu zmieniacza. Kogoś, na kogo można liczyć, kto wymyśli, przeprowadzi, zrobi ewaluację i jeszcze zaraportuje. I wcale nie dlatego, że dostanie takie polecenie służbowe!
Nauczyciel innowator najczęściej sam widzi sens dla uczniów lub dla siebie w dodatkowym projekcie, wprowadzanej innowacji, lekcji z innymi materiałami niż tylko podręcznik, z angażującymi metodami. Kiedy wszyscy załamują ręce nad danym problemem, innowator zakasuje rękawy. Widzi sens w zorganizowaniu edukacji poza szkołą, działaniu i eksperymentowaniu. Jest otwarty na zmiany i rozwój, cechuje go refleksyjność i kreatywność, zaangażowanie i poszukiwanie to jego drugie imię. Często wyróżnia go znajomość nowych technologii i praca różnorodnymi metodami. Umie inspirować i motywować uczniów, odznacza się empatią i indywidualnym podejściem. Prawdziwy nauczyciel z pasją! Pasja jednak ma swój koszt, a czarnego konia można zajechać. To moment, kiedy zamiast chęci pojawia się presja i przymus, zarówno wewnętrzny, jak i z zewnątrz.
Do tego może dojść postrzeganie nauczyciela innowatora w kategoriach ważniaka, frajera czy wariata. Kogoś, kto zadziera nosa, podwyższa poprzeczkę innym, daje się wykorzystywać lub wprowadza jakieś dziwne i niezrozumiała dla ogółu zmiany w sposobie pracy, oceniania, uczenia czy sprawdzania. Oprócz niezrozumienia zdarza się, że zespół neguje działania innowatora, skrajnie doprowadzając do ostracyzmu i wykluczenia w pokoju nauczycielskim.
Nauczyciel innowator w swoich działaniach może doświadczać samotności podobnej do tej, której doświadczają liderzy, a co bywa nazywane samotnością na szczycie (ang. lonely at the top). Wiązać się to może ze spadkiem efektywności pracy, oddaleniem od zespołu, zatrzymaniem rozwoju czy syndromem oszusta. Zaangażowanie połączenie z poczuciem presji zaburza równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, co obok negatywnego wpływu na zdrowie psychiczne i fizyczne prowadzi do wypalenia zawodowego.
Jak oswoić osamotnienie innowatora? Po pierwsze, mieć świadomość występowania zjawiska samotności na szczycie. Po drugie, nauczyć się stawiać granice i poszukiwać złotego środka między zaangażowaniem, a zadbaniem o swój dobrostan. Pasje natomiast mogą uratować równowagę między życiem zawodowym i prywatnym. Równie ważnym aspektem jest znalezienie ludzi, którzy myślą, czują i działają podobnie, zgodnie z przysłowiem afrykańskim: Jeśli chcesz iść szybko, idź sam. Jeśli chcesz zajść daleko, idź w grupie. Warto też pamiętać o wsparciu ze strony specjalistów - coacha, psychologa, psychoterapeuty czy psychiatry. I o możliwości zejścia ze szczytu w dolinę, by nabrać sił przed kolejnym szczytem.
Zapraszam do obejrzenia mojego wystąpienia na INSPIR@CJACH 2025:
***
Organizatorami zorganizowanej w dniach 25-26 października 2025 w Warszawie konferencji INSPIR@CJE 2025 byli: Edunews.pl, Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Wiedzy THINK! oraz Think Global sp. z o.o.
Partnerem merytorycznym była społeczność nauczycieli: Superbelfrzy RP.
Partnerem głównym konferencji był Samsung Polska.
Partnerami konferencji byli: Canva, Learnetic, Moje Bambino, Ogólnopolski Operator Oświaty, Stowarzyszenie Cyfrowy Dialog, ZłotyNauczyciel.pl oraz Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń.
Współpraca: Akces Edukacja, Eduko, FAST Heroes.
Notka o autorce: Justyna Orszulak jest dyrektorką w Szkole Podstawowej nr 1 w Wodzisławiu Śląskim, nauczycielką języka polskiego i etyki. Certyfikowana trenerka w oświacie. Ambasadorka Wiosny Edukacji – oddolnego ruchu zmian w polskiej szkole, członkini społeczności Superbelfrzy RP. Trenerka i ekspert w programie Destination Imagination Poland. Prowadzi w mediach społecznościowych stronę @edu.przestrzenie.
