Czasami się tak zdarza, że skończyliśmy temat, a pozostało kilka chwil do zakończenia lekcji. Wielu nauczycieli twierdzi, że powinno dać się uczniom w tym czasie odpocząć. Jednak ostatnie minuty to doskonała okazja, aby utrwalić wiedzę i pobudzić refleksję nad danym tematem.
W tym wpisie kilka pomysłów, jak praktycznie zakończyć lekcję.
Zaskoczenie i pytanie
Jeśli temat był trudny lub mógł budzić kontrowersje, to warto zapytać uczniów – co ich zaskoczyło lub czy mają pytanie dotyczące tematu. Odpowiedzi na pytania uczniów mogą być początkiem następnej lekcji. A jeśli wystarczy czasu na danej lekcji, to można poprosić uczniów o sformułowanie odpowiedzi. Taka informacja jest bardzo przydatna dla nauczyciel przy planowaniu następnych lekcji.
WCN
Uczniowie na początku lekcji otrzymują tabelkę:
Pierwszą i drugą kolumnę wypełniają uczniowie na początku lekcji, ostatnią pod koniec.
Dzięki temu uczniowie widzą, że ich wiedza się poszerzyła dzięki udziałowi w lekcji i mogą przekazać nauczycielowi pytania, które ich nurtują.
3-2-1
Polega na zadaniu uczniom trzech pytać lub poleceń. Pierwsze jest prośbą o podanie trzech przykładów (np. podaj trzy przyczyny), drugie to prośba o dwa (np. podaj dwa argumenty – przeciw), a trzecia tylko o jeden (np. powiedz, gdzie się rozegrało to wydarzenie).
Metoda 3-2-1 jest podsumowaniem tematu, ale znacznie mniej meczącym dla uczniów niż polecenie napisania notatki. Dobrze, aby nauczyciel miał przygotowane polecenia do danego tematu i nie musiał ich wymyślać na bieżąco. Najlepiej zadać uczniom takie pytania, na które mogą być różne odpowiedzi. Uczniowie mogą porównać swoje odpowiedzi w parach. Można też polecić uczniom zapisanie odpowiedzi na tak zwanych wyjściówkach, wtedy nauczyciel otrzymuje informację, na ile temat został opanowany i może wrócić do wyjściówek na następnej lekcji.
Dynamika 3-2-1 jest wyciszająca, uczniowie wiedzą, że polecenia będą się zmniejszały.
Losowe pytania
Nauczyciel może wcześniej przygotować pytania dotyczące tematu, ponumerować je i pozwolić uczniom losować numer pytania. Uczniowie mogą udzielać sobie wzajemnie odpowiedzi w parach, a można też losować jedno pytanie dla całej klasy.
Przykładowe pytania:
- W jaki sposób ten temat wiąże się z czymś, czego się już nauczyłeś wcześniej?
- Jakie kluczowe hasło wiąże się z tą lekcją?
- W dwóch zdaniach wyjaśnij – o czym była lekcja, itp.
Można też pozwolić uczniom wybierać pytanie, na które dadzą odpowiedź.
Dwie prawdy i jedno kłamstwo
Nauczyciel wypowiada trzy zdania, dwa prawdziwe i jedno fałszywe. Zadaniem uczniów (np. w parach) jest zdecydowanie, które z tych zdań jest fałszem.
Na przykład na lekcji geometrii:
- Każdy kwadrat jest rombem
- Każdy prostokąt jest rombem
- Każdy romb jest równoległobokiem
Można poprosić uczniów, aby sami stworzyli taką propozycję trzech zdań i dali innej parze do zdecydowania.
Zdania podsumowujące
Nauczyciel ma przygotowane zdania do dokończenia przez uczniów, na przykład:
- Dziś dowiedziałem się, że…
- Zaskoczyło mnie, że…
- Nie jestem całkiem przekonany, że…
- Chciałbym się jeszcze dowiedzieć…
- Dziś trudne było dla mnie…
- Wcześniej już wiedziałem, że…
- Zaciekawiło mnie, że... itp.
Każdy uczeń losuje numer zdania i je kończy lub nauczyciel losuje zdanie do dokończenia dla wszystkich uczniów.
Uczniowie mogą zapisać dokończone zdania w swoich zeszytach (np. w Moim zeszycie pomagającym się uczyć) lub mogą zawiesić karteczki na tablicy w formie wyjściówek.
Ostatnie minuty lekcji mogą być z pożytkiem wykorzystane. Uczniowie wiedzą, że to jest już koniec lekcji i nie będą za swojej odpowiedzi rozliczani, czują się bezpiecznie. Jednocześnie podsumowanie daje uczniom sygnał, że to czego się uczyli podczas lekcji jest ważne i nauczycielowi zależy na opinii uczniów. Nauczyciel zaś otrzymuje informację, jak przebiegł proces nauczania.
Inne sposoby zakończenia lekcji - przeczytaj tutaj:
Notka o autorce: Danuta Sterna jest byłą nauczycielką matematyki i dyrektorką szkoły, ekspertką oceniania kształtującego. Współpracowała z Centrum Edukacji Obywatelskiej tworząc programy szkoleń i kursów. Jest autorką książek i publikacji dla nauczycieli, propaguje ocenianie kształtujące w polskich szkołach, prowadzi też swoją stronę: OK nauczanie. Inspiracja artykułem Sharon Ratliff w Middleweb.com.
