W 2019 r. obchodzimy 25-lecie pierwszego zamieszczonego w Internecie baneru reklamowego – zwracają uwagę eksperci Fundacji Panoptykon. Od tego czasu dane osobowe pod różnymi postaciami stały się nową walutą. Szacuje się, że wartość rynkowa ogółu danych przetwarzanych online na terenie Unii Europejskiej osiągnie do 2020 r. wysokość 739 miliardów euro[1]. Od kilku dekad różne branże (handlu detalicznego, turystyczna, dóbr konsumpcyjnych, mediów, telekomunikacyjna, bankowa, ubezpieczeniowa i inne) gromadzą i wykorzystują informacje o swoich klientach, a częściowo także wymieniają się nimi. Warto o tym pamiętać, a także zastanowić się, czy na pewno chcemy dzielić się informacją o naszym życiu.
Każde załadowanie strony internetowej, na której ma być wyświetlona spersonalizowana reklama, to niebezpieczny wyciek danych osobowych. Do setek firm, które biorą udział w aukcji reklamowej, trafiają dane użytkownika: lokalizacja, model urządzenia, system operacyjny, język i wyszukiwane słowa i adres strony, na którą właśnie wchodzi. Nad raz rozpowszechnionymi danymi nikt nie ma kontroli: ani strona, która rozpoczyna aukcję, ani – tym bardziej – sam użytkownik, który na giełdzie reklamowej pozostaje towarem bez praw i bez głosu. Nie wie, do kogo trafiają jego dane osobowe ani pod jakim identyfikatorem figuruje w bazach poszczególnych firm, a więc nie jest w stanie korzystać z praw, które daje mu RODO.
W jaki sposób firmy śledzą każdy krok użytkownika w sieci? Jak wygląda licytacja danych na giełdzie reklam i kto w niej uczestniczy? Jaki wpływ na jego życie może mieć cyfrowy profil? Ile wart jest rynek reklamy behawioralnej w Polsce? Co o użytkowniku wie dostawca poczty elektronicznej i jak szpiegują urządzenia smart? Na te i inne pytania odpowiadamy w raporcie pt. Śledzenie i profilowanie w sieci. Jak z klienta stajesz się towarem.
Raport to tylko jeden z elementów akcji edukacyjnej #skasujciastko, którą Fundacja Panoptykon przygotowała na Dzień Ochrony Danych Osobowych obchodzony 28 stycznia. Na stronie internetowej panoptykon.org/na-zapleczu-internetu udostępniono materiały graficzne (infografikę, wideo i gif-y), wyjaśniające problemy związane ze śledzącą reklamą, a na stronie Cyfrowej Wyprawki – propozycję dla rodziców i nauczycieli. Do akcji #skasujciastko włączyły się organizacje i instytucje, które zajmują się tematyką edukacji medialnej i bezpieczeństwa w sieci (m.in. Centrum Cyfrowe, Fundacja Nowoczesna Polska, Ośrodek Edukacji Informatycznej i Zastosowań Komputerów w Warszawie, Polskie Towarzystwo Edukacji Medialnej, Geek Girls Carrots, Inicjatywa Kultury Bezpieczeństwa, Obywatele dla Edukacji, Europejski Miesiąc Cyberbezpieczeństwa i NASK).
[1] za: Komisja Europejska, European Data Market Study, 2017, https://ec.europa.eu/. Dostęp: 28.01.2019.
Źródło: Fundacja Panoptykon, licencja CC-BY 4.0
