Sztuczna inteligencja staje się coraz ważniejszą częścią życia nas wszystkich i już teraz kształtuje dzieciństwo na całym świecie – zarówno w dobry, jak i zły sposób. Nowe dowody jasno pokazują skalę i tempo, w jakim dzieci na całym świecie sięgają po AI. Jednocześnie obnażają one ryzyka i podziały, jakie ta technologia za sobą niesie.
Z analizy UNICEF opartej na nowych danych z 10 krajów wynika, że co najmniej 20 mln dzieci korzystało już ze sztucznej inteligencji (AI). Wiele z nich wyprzedza dorosłych, przejmując te technologie w tempie ponad trzykrotnie szybszym.
Ponad 2 mln dzieci – czyli co dziesiąte – przyznaje, że szuka w AI porad w sprawach, które je niepokoją. Z kolei około 13 milionów dzieci deklaruje, że używa sztucznej inteligencji do nauki i odrabiania lekcji.
Podczas gdy dzieci coraz częściej korzystają z AI, przepisy regulujące jej użycie – w tym te chroniące najmłodszych – z trudem dotrzymują im kroku.
Dzieci są najbardziej wystawione na działanie systemów AI (w tym na sposób ich projektowania, modele biznesowe czy wykorzystywanie ich prywatnych danych), a jednocześnie mają najmniejszy wpływ na to, aby ich unikać lub je kwestionować. To one jako pierwsze odczuwają skutki braku odpowiednich regulacji i będą żyć z ich konsekwencjami najdłużej. Mimo to większość przepisów dotyczących AI nie stawia dobra dzieci na pierwszym miejscu.
Choć sztuczna inteligencja daje dzieciom ogromne szanse na naukę, zabawę czy rozwijanie kreatywności, dopiero zaczynamy poznawać dowody jej wpływu na rozwój poznawczy, uzależnienie emocjonalne czy narażenie na niebezpieczeństwa. W praktyce całe pokolenie dorasta wewnątrz globalnego eksperymentu.
Same dzieci również dostrzegają te zagrożenia. W badanych 10 krajach jedna trzecia dzieci wyraziła obawy, że AI może być wykorzystywana do oszustw, wyłudzeń lub szerzenia dezinformacji. Z kolei jedna czwarta obawia się, że ich zdjęcia lub filmy mogą zostać zmanipulowane w celu stworzenia pornograficznych deepfake'ów. Zbyt wiele systemów trafia do rąk dzieci bez żadnych barier ochronnych – bezpieczeństwo wydaje się w nich kwestią drugorzędną.
UNICEF wzywa rządy, sektor prywatny oraz partnerów do uwzględnienia praw dziecka – a zwłaszcza prawa do bezpieczeństwa i ochrony – w globalnych przepisach dotyczących AI poprzez:
- Inwestowanie w badania nad wpływem AI na rozwój i samopoczucie dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń.
- Zaostrzenie przepisów, systemów zarządzania i odpowiedzialności firm, aby powstrzymać wykorzystywanie seksualne dzieci przy użyciu AI.
- Projektowanie systemów AI z zachowaniem maksymalnego bezpieczeństwa i przejrzystości, tak aby każde dziecko miało szansę na ochronę, korzystając jednocześnie z nowych możliwości.
- Edukację w zakresie AI i wspieranie dzieci oraz ich rodziców lub opiekunów w bezpiecznym poruszaniu się w cyfrowym świecie.
- Inwestowanie w infrastrukturę cyfrową oraz zapewnienie stabilnego dostępu do internetu dla każdego dziecka i jego opiekunów w domu i szkole, aby zniwelować cyfrowe nierówności między krajami i wewnątrz nich.
To jest decydujący moment. Decyzje, które podejmujemy w sprawie AI teraz, ukształtują bezpieczeństwo, prywatność, dobre samopoczucie oraz równy dostęp do szans dla dzieci na nadchodzące dziesięciolecia.
(Źródło: UNICEF Polska)
