W dobie potężnego deficytu ekologicznego, edukacja outdoorowa staje się coraz ważniejszym aspektem uczenia (się).
Edukacja outdoorowa (ang. outdoor education) wspiera dzieci i młodzież w odnajdywaniu wewnętrznego spokoju oraz budowaniu pozytywnych relacji z otaczającym światem.
Przebywanie w naturze pomaga obniżyć poziom stresu, sprzyja skupieniu i uczy obecności tu i teraz – co ma szczególne znaczenie w czasach przeładowanych technologią. Aktywności na zewnątrz pobudzają wyobraźnię, wzmacniają samodzielność i rozwijają zdolność współpracy.
Takie podejście doskonale koresponduje z norweskimi ideami friluftsliv, czyli radości z przebywania na łonie przyrody, oraz dugnad, która podkreśla wagę wspólnych aktywności dla dobra lokalnej społeczności. Obie te filozofie zachęcają do życia w większej harmonii ze sobą i otaczającym światem.
Pragnienie przynależności, utrzymania dobrych relacji,
kochania i bycia kochanym skłania nas,
byśmy robili, co w naszej mocy,
by pozostawać w dobrych stosunkach z tymi,
na których możemy polegać - Frans de Waal
Również w Kambodży, którą odwiedzam od kilku lat, stawia się na budowanie relacji z przyrodą. Miałam okazję uczestniczyć w wycieczce zorganizowanej przez szkołę The Global Child w Siem Reap do świątyni Ta Prohm, by obserwować ptaki wraz z przewodnikami Cambodia Bird Guide Association.
Zbiórka wcześnie rano pod bramą świątyni. Dzieci przyjeżdżają z opiekunami na rowerach. Po kilku słowach wprowadzenia przez przewodnika, ruszamy na poszukiwania. Już po kilku krokach przewodnicy pokazują nam przez lunety ptaki, wysoko w koronach drzew lub ukryte na gałęziach niżej. Są szybkie, więc trzeba się orientować, ale być cierpliwym, uważnym, nasłuchiwać. Przewodnicy opowiadają o ptasich zwyczajach, widać, że są doskonale przygotowani do swojej roli. Mówią z pasją.
Mamy okazję oglądać sóweczkę azjatycką. Spoglądamy na nią przez dużą lunetę, którą mają przewodnicy. Niezwykła! Wypatrzona daleko, daleko, w gęstwinie potężnego drzewa! Tego dnia poznajemy jeszcze 13 innych gatunków ptaków. Dzieci rysują ich kształty w notatnikach, zapisują najważniejsze informacje. Przewodnicy mówią o ochronie dziedzictwa naturalnego.
Gdy po zajęciach zamieniamy kilka słów z przewodnikiem, wyjaśnia: Najważniejsza jest nauka sercem, zarażenie miłością do ptaków, do natury. Dopiero potem przychodzi motywacja do tego, by chronić to, co się kocha.
Dlatego tak ważne są działania edukacyjne skierowane do dzieci. Dopiero potem, jako dorosłe, faktycznie chcą chronić przyrodę.
Jakie są cele takiej leśnej edukacji?
- Wzmacnianie kompetencji społecznych (współpraca, komunikacja, zaufanie)
- Rozwój samodzielności, odpowiedzialności i odporności psychicznej
- Budowanie więzi z przyrodą i kształtowanie postaw proekologicznych
- Rozwijanie kreatywności i umiejętności rozwiązywania problemów
- Wspieranie zdrowia fizycznego i psychicznego
Jej formy mogą być różnorodne, dopasowane do czasu, grupy, miejsca:
- Wędrówki i obozy w lesie/górach
- Gry terenowe i zadania zespołowe
- Survival i bushcraft (umiejętności przetrwania)
- Edukacja ekologiczna w terenie
- Leśne przedszkola i szkoły
Chcesz wiedzieć więcej? Nasze propozycje zajęć leśnych w ramach edukacji outdoorowej znajdują się w darmowym e-booku pt. Podręcznik o dobrym życiu. Proste ćwiczenia wzmacniające dobrostan w szkole. E-book jest częścią projektu Science&Society realizowanego ze środków norweskich pod kierunkiem zespołu Uniwersytetu SWPS. Można go znaleźć tutaj.
Notka o autorce: Anna Hildebrandt-Mrozek jest doktorem nauk ekonomicznych, właścicielką firmy szkoleniowej MOVUS MOVERE. Doświadczona edukatorka, coach, trener i doradca nauczycieli, dyrektorów, rodziców, pracowników, badaczka łącząca ekonomię, socjologię, filozofię z psychologią pozytywną w praktyce. Certyfikowany trener zawodowy Career Direct®. Członkini Polskiego Towarzystwa Psychologii Pozytywnej i zespołu naukowego w grancie „Science & Society – Bilateral Initiative in Social Sciences, Arts & Humanities” oraz pierwszego w Polsce badania dobrostanu nauczycieli we współpracy z Uniwersytetem Jagiellońskim: DOBROstan nauczycieli. Inicjatorka Ogólnopolskiego Tygodnia Szczęścia w Szkole, współautorka projektu „Szczęście w szkole: inspiracje-badania-praktyki”. Autorka ponad 100 publikacji w dziedzinie dobrostanu, edukacji i rynku pracy, w tym książek: „Koniec z pracą?”, „Pasja życia – życie z pasją. Rodzicielstwo” (2019) oraz współautorka „Podręcznika o dobrym życiu – prostych ćwiczeń wzmacniających dobrostan w szkole” (2025) wydanego przez Uniwersytet SWPS. Prowadzi własnego bloga na www.movusmovere.pl
