Z myślą o nauczycielach eksperci Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (UMW) przygotowali pierwszą w kraju, kompleksową publikację przygotowaną specjalnie na potrzeby nowego przedmiotu, jakim jest edukacja zdrowotna. Publikacja, napisana przez specjalistów, w zamierzeniu autorów łączy aktualną wiedzę medyczną, psychologiczną i społeczną z realnymi potrzebami edukacji.
Edukacja zdrowotna w szkołach okazuje się być poważnym wyzwaniem nie tylko dla systemu oświaty, ale w ogóle naszego społeczeństwa – widzieliśmy już na etapie dyskusji o podstawie programowej tego przedmiotu, jaką burzę polityczną była w stanie wywołać, jak dużo nieporozumień, mitów i stereotypów ujawniło się wokół tej tematyki. Stąd też pomysł na wydanie takiego kompendium przez lekarzy, aby stworzyć opracowanie, które będzie rzetelnie, odpowiedzialnie i nowocześnie uczyć dzieci i młodzież o zdrowiu - w jego fizycznym, psychicznym, społecznym i środowiskowym wymiarze.
Edukacja zdrowotna. Podręcznik dla nauczycieli przygotowany został pod redakcją dr Jolanty Grzebieluch, dr Barbary Grabowskiej i dr Alicji Basiak-Rasały z Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (UMW) i wydany przez Wydawnictwo UMW. Publikacja powstała dzięki współpracy kilkudziesięciu ekspertów, w tym lekarzy, położnych, psychologów, pedagogów, dietetyków, fizjoterapeutów i specjalistów zdrowia publicznego.
Naszym celem jest wzmacnianie kompetencji zdrowotnych społeczeństwa i przeciwdziałanie dezinformacji poprzez upowszechnianie rzetelnej, naukowej wiedzy o zdrowiu. Jako najlepsza uczelnia medyczna w Polsce nie możemy pozostać obojętni wobec postępującej obecnie epidemii informacyjnej, zwanej infodemią. - przekonuje prof. Agnieszka Piwowar, prorektor ds. studentów i dydaktyki UMW.
Z kolei zdaniem dr hab. Łukasza Rypicza, dziekana Wydziału Nauk o Zdrowiu UMW, wprowadzenie edukacji zdrowotnej do szkół to niezwykle ważny krok w kierunku budowania bardziej świadomego i zdrowszego społeczeństwa. Aby jednak ten przedmiot spełnił swoją rolę, nauczyciele muszą mieć dostęp do aktualnych i naukowo zweryfikowanych źródeł wiedzy. Edukacja zdrowotna w szkole daje szansę, by już od najmłodszych lat uczyć krytycznego myślenia. Tylko w ten sposób możemy przygotować młodych ludzi do podejmowania odpowiedzialnych decyzji dotyczących własnego zdrowia w przyszłości. - podkreśla dr Rypicz.
Podręcznik, który powstał na UMW, jest pierwszą w Polsce publikacją zaprojektowaną od podstaw jako merytoryczne zaplecze dla nauczycieli realizujących nową podstawę programową obowiązującą od marca 2025 r. Nie tylko porządkuje wiedzę, ale też wprowadza do polskiej szkoły holistyczne, naukowo ugruntowane spojrzenie na zdrowie. W książce znalazły się treści dotyczące m.in. profilaktyki chorób, pierwszej pomocy, aktywności fizycznej, zdrowia psychicznego, relacji społecznych, dojrzewania, zdrowia seksualnego, uzależnień, higieny cyfrowej oraz wpływu zmian klimatycznych na zdrowie. Każdy dział pozostaje pod opieką naukową ekspertów reprezentujących różne dziedziny nauk o zdrowiu.
Choć publikacja powstała przede wszystkim z myślą o nauczycielach, jej autorzy zaznaczają, że może stać się także wartościowym źródłem wiedzy i inspiracji dla uczniów, rodziców oraz innych grup i środowisk, którym bliska jest troska o zdrowie i świadome wybory.
Edukacja zdrowotna powinna koncentrować się na bezpieczeństwie i dobrostanie dzieci i młodzieży - podkreśla dr hab. Agnieszka Mastalerz-Migas, prof. UMW, kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej UMW. Zdrowie psychiczne, pierwsza pomoc, uzależnienia, dojrzewanie, odżywianie, aktywność fizyczna, relacje, higiena cyfrowa i profilaktyka - to są realne kwestie z którymi młodzi ludzie stykają się na co dzień, a podręcznik został zaprojektowany właśnie jako całościowe kompendium obejmujące te obszary.
O praktycznym znaczeniu publikacji mówi także dr Dorota Kiedik z Wydziału Nauk o Zdrowiu, jej współautorka - Ten podręcznik został przygotowany tak, by nauczyciel nie dostawał abstrakcyjnych haseł, tylko uporządkowane treści do realnej pracy dydaktycznej. Rozdziały zawierają wprowadzenia do zagadnień, przeglądy aktualnych badań, dane epidemiologiczne dla Polski i Europy oraz rekomendacje dla nauczycieli.
Z kolei głosy praktyków szkolnych pokazały, jak potrzebne są dziś sprawdzone materiały pomagające odnaleźć się w nadmiarze informacji i odróżniać wiedzę rzetelną od przypadkowych treści dostępnych w Internecie.
W szkole bardzo wyraźnie widać, że młodzi ludzie nie mają problemu z dostępem do informacji. Mają problem z oceną ich jakości - mówi Lidia Niekraś, nauczycielka edukacji zdrowotnej w I LO w Kłodzku. - To nie jest zarzut wobec młodzieży. To jest opis rzeczywistości, w której wszyscy funkcjonujemy. Dlatego nauczyciel potrzebuje nie improwizacji, tylko mocnego, spójnego punktu odniesienia.
Podobnie wypowiada się Mia Szplit, uczennica V LO we Wrocławiu: Moje pokolenie naprawdę chce wiedzieć więcej o zdrowiu, tylko chce wiedzy, która jest zrozumiała, spokojna i wiarygodna. Edukacja zdrowotna jest potrzebna nie po to, żeby nas straszyć, ale po to, żeby dać nam orientację: kiedy reagować, gdzie szukać pomocy, jak rozumieć własne ciało i jak rozmawiać o zdrowiu bez wstydu.
Publikacja jest dostępna bezpłatnie online na stronie UMW.
(Źródło: Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu)
