Brené Brown, doradza dyrektorom w kwestii tego, co nazywa „odważnym przywództwem”. Analizuje skuteczność różnych strategii komunikacji w zespołach. Ostatnio zajmowała się jedną z taktyk przywódczych, która jej zdaniem nie zapewnia długoterminowego sukcesu, a wykorzystuje emocje strachu.
W niedawnym odcinku podcastu The Interview dziennika The New York Times[1] Brown omawiała swoją nową książkę Strong Ground: The Lessons of Daring Leadership, the Tenacity of Paradox, and the Wisdom of the Human Spirit[2]. Brown uważa, że strach może być krótkoterminowo skuteczny w komunikacji, ale ma bardzo krótki „termin ważności”. Coraz mniej pracowników, szczególnie ludzi młodych, toleruje takie podejście.
Według raportu Deloitte z 2025, przeprowadzonego wśród przedstawicieli pokolenia Z i milenialsów, przedstawiciele tego pokolenia uważają, że kluczową rolą przełożonego jest zapewnianie im wskazówek i wsparcia, inspirowanie i motywowanie.
Ponad jedna trzecia przedstawicieli pokolenia Z, twierdzi, że ich priorytetem w pracy jest czerpanie przyjemności z wykonywanej pracy[3]. Nie chcą być nieszczęśliwi i nadmiernie odpowiedzialni. Nie chcą być traktowani strachem.
Brown proponuje zastąpić działania podszyte strachem takimi, z których płynie wdzięczność i współczucie[4]. Myślę, że warte jest to przemyślenia ze strony dyrektorów szkół i nauczycieli.
Do pracy zgłasza się pokolenie Z, które nie będzie podporządkowywać się działaniom strachem, ani na nie godzić. Dyrektorzy mający taki styl zarządzania będą narażeni na ciągłą zmianę kadry, co z czasem uniemożliwi dobre funkcjonowanie ich szkoły.
Również strach w relacjach nauczyciel – uczeń, nie jest już skuteczna taktyką. Pokolenie Z mające dzieci w szkołach nie zgodzi się na straszenie ich dzieci. Widać to już po licznych skargach rodziców dotyczących traktowania ich dzieci.
Nie da się utrzymać strachu jako efektywnej i długotrwałej taktyki.
Brown mówi, że strach ma krótki termin ważności. Oznacza to, że może działać, ale na krótko. Może lepiej pójść za jej wskazówką i przejść do wdzięczności i wsparcia?
W sumie nic nie ryzykujemy, jeśli zdamy sobie sprawę, że strach nie działa, to warto spróbować czegoś innego.
Wygląda na to, że trzeba opuścić stare ścieżki wybrukowane strachem. Wiele badań wskazuje, że docenieniem i wsparciem możemy uzyskać znacznie więcej.
Teoria autodeterminacji mówi, że każdemu uczącemu się (również nauczycielowi uczącemu się nauczania) potrzebne są: poczucie kompetencji, autonomii i więzi.
To są trzy wskazówki zarówno dla dyrektora szkoły w relacjach z nauczycielami, jak i dla nauczyciela z uczniami.
Zapewnić docenienie, które buduje poczucie kompetencji, pozwolić na samodzielne decyzje (z możliwością liczenia na wsparcie) oraz zadbać o więzi i poczucie przynależności wśród kadry nauczycielskiej i uczniów w zespołach klasowych.
[1] Zob. New York Times, 6.09.2025.
[2] Zob. https://brenebrown.com/book/strong-ground/
[3] Zob. https://edubirdie.com/blog/life-goals-of-gen-z
[4] Zob. Make It / CNBC.com
Notka o autorce: Danuta Sterna jest byłą nauczycielką matematyki i dyrektorką szkoły, ekspertką oceniania kształtującego. Współpracowała z Centrum Edukacji Obywatelskiej tworząc programy szkoleń i kursów. Jest autorką książek i publikacji dla nauczycieli, propaguje ocenianie kształtujące w polskich szkołach, prowadzi też swoją stronę: OK nauczanie.
