Podstawowym i niezbędnym warunkiem, aby uczniowie chcieli wyrażać swoje opnie jest chęć nauczycieli do jej wysłuchania. Druga sprawa to co się dzieje z opiniami wygłaszanymi przez uczniów - czy zostaną wykorzystane, czy tylko wysłuchane.
Jeśli nic się nie dzieje z tymi opiniami, to uczniowie tracą zapał do dzielenia się swoim zdaniem i również tracą zaufanie do dorosłych. Jeśli uczniowie nie są traktowani jako partnerzy, to czują się w pewien sposób oszukani.
Kluczowe jest zatem uwzględnianie opinii uczniów przez nauczyciela. Mamy na to dwa sposoby:
- Pozyskiwanie opinii uczniów na temat procesu uczenia się i nauczania. Uczniowie są najlepszymi specjalistami od siebie samych i swojego uczenia się, dlatego warto ich pytać, co im pomaga, a co przeszkadza w uczeniu się. Jakie metody nauczania są według nich skuteczne. Samo wysłuchanie, to za mało, uczniowie muszą widzieć, że nauczyciel bierze ich zdanie pod uwagę. Nie wszystko, co sugerują uczniowie musi być przez nauczyciela wprowadzone do nauczania, nauczyciel może poinformować uczniów, co zastosuje i dlaczego. Kluczowe jest to, że uczniowie widzą, że nauczyciel bierze pod uwagę ich zdanie.
- Drugi pomysł budujący zaufanie pomiędzy uczniami i nauczycielem, to pokazanie przez nauczyciela siebie jako partnera, jako taką samą istotę ludzką. Młodzi ludzie często tracą zaufanie do dorosłych i nie widzą powodu dzielenia się swoim zdaniem i opiniami, widzą światy młodych i dorosłych jako odrębne światy.
Wiele lat temu moja córka po powrocie ze szkoły powiedziała do mnie: Czy ty wiesz, że chemik ma rodzinę i dzieci, to jest nie do pomyślenia. Nie chodzi o to, aby nauczyciel opowiadał wiele o sobie, ale aby pokazał swoją "ludzką stronę". Pozyskiwanie opinii uczniów i branie jej pod uwagę jest okazywaniem uczniom partnerstwa.
Można zaplanować trzy etapy tego procesu:
- Pozyskiwanie opinii od uczniów
- Uwzględnianie ich w planowaniu nauczania
- Organizowanie wśród uczniów komitetów i grup doradczych.
Uczniowie powinni być przekonani, że warto poświęcić czas na przekazywanie własnej opinii.
Warto też określić w jakich sprawach opinia uczniów będzie uwzględniana. Są w szkole takie dziedziny, na które uczniowie nie mają wpływu, na przykład program nauczania, ale jest wiele w których uczniowie mogą mieć głos doradczy, a nawet decydujący. Jeśli uczniowie wiedzą, w jakich sprawach ich opinia będzie brana pod uwagę, to chętniej ją wyrażają i czują się bardziej częścią swojej szkoły.
Dobrze jest zacząć od klasy szkolnej i od pytań na temat nauczania. Potem można przejść do działań ogólnoszkolnych. Dyrektor może także powoływać uczniowskie komitety doradcze. Nawet wychodząc poza tradycyjne działania samorządu uczniowskiego. Dlaczego by nie?
Notka o autorce: Danuta Sterna jest byłą nauczycielką matematyki i dyrektorką szkoły, ekspertką oceniania kształtującego. Współpracowała z Centrum Edukacji Obywatelskiej tworząc programy szkoleń i kursów. Jest autorką książek i publikacji dla nauczycieli, propaguje ocenianie kształtujące w polskich szkołach, prowadzi też swoją stronę: OK nauczanie. Inspiracja artykułem z k12dive.com.
