Żyjemy w czasach, w których zmiana jest jedyną stałą, a uczenie się i zdobywanie nowych umiejętności przez całe życie ma kluczową rangę na wszystkich poziomach życia. Rola nauczyciela ewoluuje, ponieważ - w przeciwieństwie do zawodów wymierających - w XXI wieku będzie on potrzebny w nowy, intensywny i stale re-definiujący się sposób.
Portal eSchoolNews zadał swoim czytelnikom pytanie, jak kwalifikacje powinien mieć nauczyciel XXI wieku? Najczęściej padały głosy, aby przestał być „aktorem na scenie”, a zaczął pełnić rolę wspierającego tutora. Inna powtarzająca się sugestia brzmiała, że nauczyciel musi być wzorem osoby uczącej się całe życie. A więc jakimi cechami powinien odznaczać się edukator na miarę swoich czasów? Oto wybrane fragmenty wypowiedzi kilku nauczycieli…
1. Patrzy w przyszłość
„Dobry nauczyciel XXI wieku jest świadomy szybko zmieniających się trendów technologicznych. Zwraca uwagę na nowe kierunki gospodarki i przyszłościowe zawody w biznesie czy przemyśle. Ma na względzie wszystkie wymagane umiejętności edukacyjne i talenty niezbędne do umożliwienia dzieciom odnalezienia się w nowych zawodach. (…) Zawsze koncentruje się na przygotowaniu uczniów do świata, w którym oni będą żyć i pracować, a nie na obecnej rzeczywistości, w której nauczyciele czują się zadomowieni.”
„Nauczyciel XXI w powinien mieć elastyczny umysł, zawsze przygotowany na nowe sytuacje, na które będzie mógł spojrzeć kreatywnym okiem. Musi wyjść poza to, co jest oczywiste, poza podstawowe wzorce danych sytuacji. (…)”
„Dzisiejsi nauczyciele mają trudne zadanie do wykonania: przygotować uczniów do przyszłości globalnej XXI wieku. Dlatego tak istotna jest edukacja w zakresie matematyki, nauk ścisłych, inżynierii i technologii. Musimy dokształcać się i przekazywać tę wiedzę naszym uczniom. Edukacja nauk ścisłych jest konieczna we wszystkich klasach, we wszystkich szkołach w celu utrzymania konkurencyjności naszego społeczeństwa na tle innych państw. (…)”
2. Uczy się przez całe życie
„Przekonałem się, że nie tylko wśród nauczycieli, ale wszystkich osób związanych z technologiami, w celu zwiększenia ich wydajności w produkcji, marketingu, nauce, badaniach lub edukacji, najważniejsza jest elastyczność, uczenie się przez całe życie, akceptacja nadchodzących zmian, przygotowanie na błędy (posiadanie umiejętności radzenia sobie z nimi i wyciągania wniosków) oraz skupienie się na procesie i wynikach, a nie na narzędziach. Technologia powinna być prosta, by ułatwiać życie. A gdy się nie sprawdza, powinniśmy starać się stworzyć coś nowego.”
„Wielki nauczyciel powinien uczyć się nie tylko poprzez technologie, ale także dzięki kolegom i uczniom.”
„Wierzę, że nauczyciel XXI w powinien być w stanie zadać otwarte pytanie studentom, wiedząc, że nie ma na nie jednej słusznej odpowiedzi. To nauczyciel wspiera ucznia, tak by stawał się kapitanem własnej nauki. Nauka staje się sensowna i celowa dla studentów, którzy wykorzystują ją w świecie rzeczywistym.”
3. Pomaga uczniom rozwijać relacje z rówieśnikami
„W erze opartej na technologii ważniejsze niż kiedykolwiek staje się budowanie więzi z i między uczniami. Musimy stworzyć model uprzejmości, komunikacji, szacunku i współpracy. Nasi uczniowie potrzebują nas, abyśmy pokazali im, jak powinni traktować się nawzajem. Mogą mieć 500 znajomych na Facebooku, ale równocześnie nie wiedzieć, jak być przyjacielem. Technologia może sprzyjać izolacji, dlatego tak ważne jest umiejętne tworzenie właściwych stosunków interpersonalnych w naszych klasach, aby nasi uczniowie mogli bezpiecznie rozpocząć pracę i życie. (…) Taka wiedza na pewno pomoże im osiągnąć życiowy sukces.”
4. Uczy i ocenia uczniów będących na różnych poziomach zaawansowania
„Nauczyciel XXI wieku (…) musi umieć zamienić „edukowanie przez pedagoga” na traktowanie uczniów bardziej jak dorosłych, mających coś do powiedzenia w sprawie swej nauki.”
„Aby być skutecznym, nowoczesny nauczyciel musi sam posiadać umiejętności potrzebne w XXI wieku, które mają opanować jego uczniowie. Musi być w stanie pomóc wszystkim swoim uczniom uzyskać i rozwijać kompetencje potrzebne we współczesnym świecie.”
5. Zauważa różnice pomiędzy skuteczną a nieskuteczną technologią
„Dzieci w wieku szkolnym zdecydowanie najszybciej przyjmują technologię komunikacyjną i informacyjną. System edukacji nie musi się ich uczyć, jak korzystać z tych technologii, ale powinien uznać, że technologie mogą pomóc uczniom uczyć się więcej i szybciej. Technologie w klasie wpływają na bardziej efektywne wykorzystanie czasu nauczyciela, dzięki narzędziom do przygotowania lekcji, ocenianie zadań domowych lub klasyfikacji, multimediom. Skuteczny nauczyciel musi być specjalistą w ocenie edukacyjnego i pozaedukacyjnego wykorzystania technologii używanych przez niego oraz uczniów, zarówno w szkole jaki i w domu. Technologie można bowiem wykorzystywać nieproduktywnie – do marnowania czasu i zasobów. Zastosowane twórczo mogą mieć doniosłe znaczenie dla edukacji.”
