Wiele osób apeluje, aby nauczyciele przeprowadzali w szkole mniej sprawdzianów i testów. W myśl powiedzenia, że od sprawdzania nie przybywa wiedzy. Jest to tylko połowicznie dobra wskazówka.
Faktycznie przeprowadzanie często testów ocenianych sumująco (czyli stopniem) - nie pomaga uczniom w uczeniu się. Daje informację w postaci cyfry, na ile uczniowie opanowali temat. Dla nauczyciela jest to ważna informacja, ale może ją pozyskać na wiele innych sposobów, nie musi przeprowadzać co chwila stresującego testu, który jest oceniany stopniem.
Testy mogą mieć pozytywne działanie dla uczenia się, jeśli tylko nie są oceniane stopniem, a podlegają jedynie samoocenie. Wtedy wzmacniają uczenie się i zapamiętywanie, są sposobem na przypominanie i utrwalenie. Można po przeprowadzeniu testu podać uczniom prawidłowe wyniki i oni sami mogą dokonać korekty. Wtedy powtarzają materiał, wyjaśniają popełnione pomyłki i dowiaduję się na ile opanowali temat. Jeśli test wypadł niepomyślnie, to jest to sygnał do powtórzenia tematu, a jeśli wynik testu był dobry, to wzmacnia to w uczniu poczucie kompetencji i zachęca do przejścia dalej w uczeniu się.
Nauczyciel może zapytać uczniów, na które pytanie podali złą odpowiedź i to stanowi wskazówkę do zajęcia się tematem powtórnie.
Wielu nauczycieli wie, że uczniowie wiele się uczą podczas sprawdzianu, dlatego warto przeprowadzać testy, ale nieoceniane stopniami.
Ku zaskoczeniu niektórych nauczycieli, ostanie badania pokazują, że testy mogą działać jeszcze lepiej, gdy uczniowie rozwiązują je wspólnie. Przeprowadzono w USA badanie polegające na tym, że studenci uniwersytetu rozwiązywali quizy podczas zajęć online — dwa indywidualnie i dwa w grupie. Kilka tygodni później, sprawdzano ile uczniowie z nauki zapamiętali, okazało się, że gdy wykonywali quizy w grupie, pamiętali więcej niż z testów wykonywanych indywidualnie.
Wpływ na pomiary miał również rodzaju testu. Jeśli testy dotyczyły nowego tematu, to zapamiętywanie testów rozwiązywanych w grupie wzrastało. Badacze przypisują to możliwości wyjaśniania niejasności w grupie i wzajemnego uczenia się.
To badanie jest kolejnym przykładem pokazującym, że testy nieoceniane stopniami, z krótkimi odpowiedziami i wielokrotnego wyboru, wykonywane grupowo poprawiają wyniki w nauce wszystkich uczniów.
Wniosek: Warto przeprowadzać test, które nie są oceniane stopniami i polecać uczniom wykonywanie ich wspólnie.
Notka o autorce: Danuta Sterna jest byłą nauczycielką matematyki i dyrektorką szkoły, ekspertką oceniania kształtującego. Współpracowała z Centrum Edukacji Obywatelskiej tworząc programy szkoleń i kursów. Jest autorką książek i publikacji dla nauczycieli, propaguje ocenianie kształtujące w polskich szkołach, prowadzi też swoją stronę: OK nauczanie.
