Szkoła od lat próbuje nadążyć za technologią. Kupuje sprzęt, wdraża platformy, testuje kolejne narzędzia. Rzadziej jednak zadaje pytanie: po co i w jakim celu uczniowie mają z tej technologii korzystać.
Moje wystąpienie Cyfrowe obywatelstwo: Kompas dla nauczyciela, podczas konferencji INSPIR@CJE 2025, dotyka właśnie tej luki – między cyfrowym wyposażeniem szkoły a przygotowaniem młodych ludzi do życia w świecie zdominowanym przez dane, algorytmy i platformy.
Punktem wyjścia jest teza, że edukacja cyfrowa nie może ograniczać się do nauki obsługi narzędzi. Cyfrowe obywatelstwo to nie osobny przedmiot ani pedagogiczna nowinka, lecz codzienna praktyka funkcjonowania w rzeczywistości cyfrowej. Obejmuje decyzje o tym, co publikujemy, jak reagujemy, komu ufamy i jakie konsekwencje mają nasze działania online. Szkoła, która pomija ten wymiar, w istocie oddaje wychowanie cyfrowe w ręce algorytmów – przypadkowych i nieprzejrzystych.
W wystąpieniu wybrzmiewa też wątek władzy i skali. Globalne platformy technologiczne nie są neutralnymi narzędziami – kształtują uwagę, relacje i zachowania użytkowników, często w sposób niewidoczny. W świecie, w którym jedna firma potrafi mieć większy wpływ niż gospodarki całych państw, pojęcie obywatelstwa nabiera nowego znaczenia. Dotyczy już nie tylko relacji obywatela z państwem, lecz także relacji użytkownika z systemami, które gromadzą dane i sterują codziennymi wyborami.
W takiej rzeczywistości nauczyciel często pozostaje bez mapy. Oczekuje się od niego innowacyjności i cyfrowych kompetencji, lecz rzadko otrzymuje spójne ramy czy język, który pozwala rozmawiać o odpowiedzialności, prywatności i sprawczości w sieci. Rolą nauczyciela nie jest rywalizowanie z technologią, ale bycie kompasem – przewodnikiem, który pomaga uczniom rozumieć mechanizmy świata cyfrowego, zadawać pytania i budować odporność na presję informacyjną.
Inspiracją dla tego podejścia jest koncepcja Digital Citizenship Education Rady Europy, która porządkuje spojrzenie na edukację cyfrową, łącząc ją z wychowaniem obywatelskim, etyką i dobrostanem. W tej perspektywie cyfrowe obywatelstwo przestaje być dodatkiem, a staje się warunkiem sensownej edukacji w XXI wieku.
Moje wystąpienia to zaproszenie, by myśleć o szkole nie jako o miejscu wdrażania technologii, lecz jako o przestrzeni, w której młodzi ludzie uczą się być obywatelami – także w świecie cyfrowym. Zapraszam do obejrzenia:
***
Organizatorami zorganizowanej w dniach 25-26 października 2025 w Warszawie konferencji INSPIR@CJE 2025 byli: Edunews.pl, Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Wiedzy THINK! oraz Think Global sp. z o.o.
Partnerem merytorycznym była społeczność nauczycieli: Superbelfrzy RP.
Partnerem głównym konferencji był Samsung Polska.
Partnerami konferencji byli: Canva, Learnetic, Moje Bambino, Ogólnopolski Operator Oświaty, Stowarzyszenie Cyfrowy Dialog, ZłotyNauczyciel.pl oraz Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń.
Współpraca: Akces Edukacja, Eduko, FAST Heroes.
Notka o autorce: Agnieszka Bilska jest doświadczoną nauczycielką z ponad 25-letnim stażem jako anglistka i trenerka m. in. programu "Asy Internetu". Specjalizuje się w edukacji opartej na grach i gamifikacji, metodzie design thinking oraz pracy projektowej. Prowadzi szkolenia i warsztaty dla nauczycieli, tworzy autorskie scenariusze i kursy e-learningowe, a także wspiera rozwój kompetencji cyfrowych i bezpieczeństwa w sieci. Należy do społeczności Superbelfrzy RP.
