„ABC edukacyjnych innowacji” - nie jest wykazem niezbędnych pojęć dotyczących nowości w edukacji, tj. słownikiem innowacji, ale propozycją rozważenia kierunku myślenia o nich i podstawowych sposobów pracy zmierzającej do podniesienia efektów uczenia się uczniów. Bo innowacją nie jest każda nowość, ale ta, która zakłada osiąganie wyższych lub innych od dotychczasowych wyników nauczania.
A - Aktywizm i angażowanie się
Ukazać sens i walory aktywizmu, tj. podejmowania różnej aktywności i osobistego zaangażowania się w sprawę, co jest podstawowym oraz koniecznym warunkiem podjęcia i rozwiązania problemu - innowacji. Jest cechą nowoczesnego nauczyciela i człowieka XXI w.
B - Bogactwo działań
Wskazać, że bogactwem edukacji jest jej różnorodność i warto o nią zabiegać, aby edukacja była ciekawsza dla samych uczniów i budziła ich motywację. Celem edukacyjnych innowacji powinny być wspólne starania o to, aby szkoła była dla uczniów motywująca i ciekawsza.
C - Ciekawość i osobiste cele
Rozbudzić, pogłębić i pielęgnować naturalną ciekawość uczniów, aby edukacja (szkoła) była dla nich atrakcyjna i intrygująca, nie zaś dla decydentów. Taka szkoła stawia uczenia się i jego efekty oraz konkretne pomaganie uczących się na pierwszym miejscu.
D - Dążenie i pragnienie
Myśląc o szkolonych innowacjach czy też motywując nauczycieli do ich podjęcia i realizacji, trzeba zmienić ich nastawienie do zmian oraz jakoś dotrzeć do ich osobistych wartości i cech osobowości. Trzeba uwolnić własne pragnienia osobiste i zawodowe oraz przełożyć je na konkretne dążenia i chęci do przekształceń - ku lepszemu, nowemu, mądrzejszemu!
E - Entuzjazm i eksperymentowanie
Wywołać entuzjazm jako swoistą postawą i umiejętnością, którą posiadają ci, o których się mówi, że mają pedagogiczny talent. Chcąc osiągnąć wysokie efekty uczenia się trzeba najpierw uczniów zachwycić kimś lub czymś, wywołać ich zapał do uczenia się np. biologii czy przyrody, zapalić do czegoś.
F - Fantazja i pomysłowość
Pozwalać uczniom fantazjować i uwalniać ich pomysłowość, bo te cechy mają większe znaczenie niż faktograficzna wiedza. Ciekawie i różnorodnie organizować lekcje, aby innowacyjne działania kojarzyły się z atrakcją, wysiłkiem, kombinowaniem i myśleniem.
Ważne jest założenie, że innowacja ma przynieść wyższą jakość i skuteczność. Wymaga odpowiednich umiejętności, wiedzy, przekonania o potrzebie i oczywiście - motywacji do fantazjowania i uwolnienie pomysłowości.
G - Generowanie pomysłów
Generować pomysły nowych rozwiązań, bo jest podstawą innowacyjnych działań. Innowacje są różne, w tym takie, które sprawdzone w jakiejś szkole, jako dobre są przenoszone do innych. Dobrze jest rozumieć, że to styl pracy nauczyciela w dużej mierze decyduje o efektach innowacji. Jego krytyczne spostrzeganie i dociekliwe myślenie wskazuje słabe strony danej edukacji i jednocześnie pozytywne nastawienie do zmian decyduje o powodzeniu przedsięwzięcia. Istotne jest też włączeni uczniów w koncypowanie nowych pomysłów i rozwiązań.
H - Holistyczna edukacja
Edukację trzeba zorganizować holistycznie, czyli całościowo, łącząc ściśle aspekty dydaktyczne z wychowawczymi. Podejmować trud wielostronnego rozwoju ucznia i całościowego patrzenia na jego sprawy, a w szczególności na uczenie się. Podstawą tej idei jest szacunek i podmiotowość ucznia oraz jego samodzielność i odpowiedzialność.
I - Innowacyjność, indywidualizm i interaktywność
Akcentować innowacyjność (orientacja innowacyjna), która rozpowszechnia się jako pozytywna postawa wobec zmian i innowacji. Pokazać, że przedmiotem dezaprobaty jest to, co stabilne i niezmienne. Człowiek nowoczesny wysoko ceni sobie poszukiwanie nowego, bo to, co stare, wydaje się mu podejrzane i mało wartościowe. Docenia też indywidualizm, który dziś jest trendy.
J - Jakość języka i edukacji
Usilnie zabiegać o wysoką jakość języka własnego i uczniów. Innowacja powinna być precyzyjnie zaplanowana i napisana. Mówić trzeba do ucznia klarownie, zrozumiale i precyzyjnie. Na piedestał warto postawić wspieranie uczenia się języka polskiego, bo w ojczystej szkole wszyscy jesteśmy nauczycielami języka polskiego.
K - Kreatywność i kluczowe kompetencje ucznia
Postawić na uczniowską kreatywność, inicjować, wyzwalać i rozwijać, ale także pokazać uczniom swoje pomysły i osiągnięcia w tym obszarze oraz oceniać kreatywne, oryginalne ich umiejętności. W medialnej epoce warto nie tylko oglądać dobre filmy, ale także pozwolić uczniom filmować, czyli tworzyć je, bo projektowanie i tworzenie obrazów, akcji, sytuacji, bohaterów itp., wyzwala inicjatywę, pomysłowość i siły twórcze uczniów.
L - Lubienie ludzi i pracy
Realizacja innowacji domaga się entuzjazmu. Trzeba pokazać uczniom swoją sympatię i życzliwość wobec ludzi i pracy oraz swój entuzjazm. Warto też wskazać, że lubienie kogoś jest jedną z ważnych reguł motywowania ludzi do czegoś. Właśnie o takie lubienie chodzi, które motywuje do podejmowania nowych wyzwań i innowacji.
(Notka o autorze: dr Julian Piotr Sawiński, nauczyciel konsultant Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie, członek zespołu e-Redakcji Edunews.pl)
