Żyjemy w czasach, w których szkoła coraz częściej traci kontakt z prawdziwym procesem uczenia się i zamiast być miejscem pytań, rozmowy, wątpienia, ćwiczenia myślenia i stopniowego dochodzenia do rozumienia, staje się fabryką pozorów. Uczniowie oddają wypracowania, streszczenia lektur, prezentacje, projekty, karty pracy i referaty, które wyglądają poprawnie, ale nie zawsze są śladem ich rzeczywistego myślenia.

Przemoc rówieśnicza jest jednym z najpoważniejszych problemów wpływających na bezpieczeństwo i dobrostan dzieci i młodzieży w Polsce. Najnowszy raport „RÓWIEŚNICY 2026” Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę pokazuje, że przemoc pozostaje powszechnym doświadczeniem młodych ludzi, zarówno w wymiarze offline, jak i online. Aż trzy czwarte polskich uczniów deklaruje doświadczenie cyberprzemocy, a nadal powszechna pozostaje także przemoc fizyczna (63%).

Postrzegamy najczęściej nauczycieli w szkole jako osoby, których zadaniem jest po prostu uczyć nasze dzieci i wspierać w rozwoju. Ale zupełnie nie dostrzegamy, że w zakresie ich obowiązków jest znacznie więcej zadań daleko wychodzących poza nauczanie, a lista zadań i odpowiedzialności rośnie z roku na rok. Między innymi ministrowie lub urzędnicy odpowiedzialni za oświatę wymyślają nowe przepisy lub wymagania pozadydaktyczne, a ciężar wykonania jest zazwyczaj przerzucany na szkołę. Oczywiście najczęściej bez dodatkowego wynagrodzenia i wsparcia. Wpływa to na dobrostan nauczycieli, a wpływ ten znajduje potwierdzenie w badaniach.

Po dziewięciu miesiącach wytężonej pracy nastał wyczekiwany przez wielu czerwiec. Ludzie wokół cieszą się z pięknej pogody i zbliżających się wakacji, a w szkole rozpoczyna się szalony maraton i walka z czasem. Gdybym chciała opisać ten miesiąc przy pomocy slangu młodzieżowego, określiłabym go mianem stanu umysłu. To taki czas, kiedy uczniowie nagle przypominają sobie, że istnieje coś takiego jak oceny, które na dodatek można poprawić.

Tsunami komentarzy przetoczyło się w Internecie po ujawnieniu, że na skutek interwencji Rzeczniczki Praw Dziecka w Pszczynie zapanuje równość i żadne dziecko uhonorowane(!) świadectwem z biało-czerwonym paskiem nie dostanie w prezencie porcji lodów w lokalnej lodziarni, choć tak właśnie działo się od ćwierć wieku. Pozostał mi po nim gruby pokład niezbyt pięknie pachnących przemyśleń. Podzielę się z nimi, z góry zastrzegając, że nie mam zamiaru roztrząsać tej konkretnej sytuacji, zachowania i pobudek jej aktorów, ale spróbuję na tej kanwie pokazać od strony pedagogicznej krzywdę, jaką robimy całej populacji młodych, w szlachetnej i słusznej intencji ulżenia doli tych, którzy bez swojej winy zostali poszkodowani przez los.

Za chwilę rozdanie świadectw. Dla jednych będzie to dzień wielkiej radości, dla innych ulgi, a dla niektórych także niepokoju, smutku czy rozczarowania. Warto jednak pamiętać o czymś bardzo ważnym, że świadectwo pokazuje jedynie fragment szkolnej rzeczywistości. Nie opowiada całej historii dziecka. Ale jest ważne, każde i to z paskiem i bez!